Tenzilat Nedir? Kesinti Nasıl Hesaplanır? | KAMA

Tenzilat Nedir? İhale Tenzilatı ve Kesinti Nasıl Hesaplanır?

Tenzilat, en basit anlamıyla bir bedel üzerinden yapılan indirim veya düşüm anlamına gelir.

İnşaat ve kamu ihalesi sektöründe “tenzilat” denildiğinde çoğunlukla bir yüklenicinin teklifinin yaklaşık maliyete göre ne kadar düşük olduğunun yüzde olarak ifade edilmesi anlaşılır.

Örneğin bir yapım işinin yaklaşık maliyeti:

100.000.000 TL

ve yüklenicinin teklifi:

82.000.000 TL

ise teklif yaklaşık maliyetten:

18.000.000 TL

daha düşüktür.

Tenzilat oranı:

%18

olur.

Ancak sektörde “tenzilat”, “indirim” ve “kesinti” ifadeleri zaman zaman birbirine karıştırılmaktadır.

Bunlar her zaman aynı kavram değildir.

Özellikle şu ayrım önemlidir:

İhale tenzilatı:
Teklif bedelinin yaklaşık maliyete göre ne kadar aşağıda olduğunu gösteren matematiksel oran.

Hakediş kesintisi:
Yüklenicinin hakedişinden sözleşme veya mevzuat nedeniyle gerçekten düşülen para.

Dolayısıyla:

%20 tenzilatlı teklif vermek

ile

hakedişten %20 kesinti yapılması

tamamen farklı şeylerdir.

KAMA Mühendislik Mimarlık İnşaat Taahhüt olarak bu rehberde tenzilat hesabını, yaklaşık maliyet-teklif ilişkisini ve yapım işlerinde karşılaşılan hakediş kesintilerini adım adım açıklıyoruz.

Güncelleme tarihi: 30 Ekim 2026

Tenzilat Nedir? Kısa Cevap

Tenzilat, bir bedelin belirli bir miktar veya yüzde oranında düşürülmesidir.

Kamu yapım ihalelerinde uygulamada kullanılan ihale tenzilatı ifadesi ise genellikle yüklenicinin teklif bedelinin yaklaşık maliyetten yüzde kaç daha düşük olduğunu anlatmak için kullanılır.

Temel formül:

Tenzilat Oranı (%) = (Yaklaşık Maliyet − Teklif Bedeli) / Yaklaşık Maliyet × 100

Örneğin:

Yaklaşık maliyet:

100 milyon TL

Teklif:

80 milyon TL

ise:

(100 − 80) / 100 × 100

=

%20 tenzilat

bulunur.

Tenzilat ile İndirim Aynı Şey midir?

Günlük kullanım açısından büyük ölçüde evet.

“Tenzilat” kelimesi özellikle;

• Kamu yapım işleri
• Eski keşif sistemleri
• İnşaat sözleşmeleri
• Hakediş uygulamaları

içerisinde kullanılan geleneksel bir ifadedir.

Bugün sektörde;

ihale indirimi

ve

ihale tenzilatı

ifadeleri çoğu zaman aynı matematiksel anlamda kullanılmaktadır.

Ancak mevcut kamu ihale sisteminde her yapım ihalesinin hukuken uygulanacak tek bir “tenzilat katsayısı” bulunduğunu varsaymak doğru değildir.

Özellikle birim fiyat teklifli ihalelerde yüklenici her iş kalemi için kendi teklif birim fiyatını verir.

Bu nedenle hesaplanan genel tenzilat oranı çoğu durumda öncelikle analiz ve karşılaştırma oranıdır.

İhale Tenzilatı Nasıl Hesaplanır?

Formül:

T = (YM − TB) / YM × 100

Burada:

T = Tenzilat oranı

YM = Yaklaşık maliyet

TB = Teklif bedeli

Basit Tenzilat Hesabı

Yaklaşık maliyet:

150.000.000 TL

Teklif:

120.000.000 TL

olsun.

Aradaki fark:

150.000.000 − 120.000.000

=

30.000.000 TL

Tenzilat oranı:

30.000.000 / 150.000.000 × 100

=

%20

olur.

Yani firma yaklaşık maliyete göre:

%20 tenzilatlı teklif

vermiştir.

Tenzilat Tutarı Nasıl Hesaplanır?

Tenzilat oranı yüzdeyi gösterir.

Tenzilat tutarı ise parasal farktır.

Formül:

Tenzilat Tutarı = Yaklaşık Maliyet − Teklif Bedeli

Örneğin:

Yaklaşık maliyet:

200.000.000 TL

Teklif:

165.000.000 TL

ise:

200.000.000 − 165.000.000

=

35.000.000 TL

tenzilat tutarıdır.

Tenzilat yüzdesi:

35.000.000 / 200.000.000 × 100

=

%17,50

olur.

Dolayısıyla:

Tenzilat tutarı = 35 milyon TL

Tenzilat oranı = %17,50

şeklinde iki ayrı değer vardır.

Teklifin Yaklaşık Maliyete Oranı Nasıl Hesaplanır?

Başka bir önemli oran da teklif oranıdır.

Formül:

Teklif Oranı = Teklif Bedeli / Yaklaşık Maliyet × 100

Örneğimiz:

165 / 200 × 100

=

%82,50

Teklif yaklaşık maliyetin %82,50'sidir.

Tenzilat ise:

100 − 82,50

=

%17,50

olur.

Dolayısıyla:

Teklif Oranı + Tenzilat Oranı = %100

eşitliği, teklif yaklaşık maliyetin altında olduğunda pratik kontrol olarak kullanılabilir.

%10 Tenzilat Ne Demektir?

Yaklaşık maliyet:

100 milyon TL

ise:

%10 tenzilat:

100.000.000 × 0,10

=

10.000.000 TL

indirim anlamına gelir.

Teklif:

100.000.000 − 10.000.000

=

90.000.000 TL

olur.

%15 Tenzilat Ne Demektir?

100 milyon TL yaklaşık maliyette:

100.000.000 × 0,15

=

15 milyon TL

tenzilat.

Teklif:

85 milyon TL

olur.

%20 Tenzilat Ne Demektir?

100 milyon TL yaklaşık maliyette:

20 milyon TL indirim.

Teklif:

80 milyon TL

olur.

%25 Tenzilat Ne Demektir?

100 milyon TL yaklaşık maliyette:

25 milyon TL indirim.

Teklif:

75 milyon TL

olur.

%30 Tenzilat Ne Demektir?

100 milyon TL yaklaşık maliyette:

30 milyon TL indirim.

Teklif:

70 milyon TL

olur.

Bu nedenle yaklaşık maliyet 100 milyon TL olduğunda tenzilat yüzdesini okumak kolaydır.

Ancak gerçek ihalelerde yaklaşık maliyet farklı olduğundan formül kullanılmalıdır.

Belirli Bir Tenzilatla Teklif Nasıl Hesaplanır?

Yaklaşık maliyeti biliyor ve belirli bir tenzilat oranındaki teklifin kaç TL olduğunu görmek istiyorsanız:

Teklif = Yaklaşık Maliyet × (1 − Tenzilat Oranı)

kullanılır.

Örneğin:

Yaklaşık maliyet:

250.000.000 TL

Tenzilat:

%22,50

olsun.

Teklif:

250.000.000 × (1 − 0,225)

=

250.000.000 × 0,775

=

193.750.000 TL

olur.

Teklif Bedelinden Tenzilat Nasıl Bulunur?

Yaklaşık maliyet:

250 milyon TL

Teklif:

195 milyon TL

olsun.

Tenzilat:

(250 − 195) / 250 × 100

=

55 / 250 × 100

=

%22

olur.

Teklif ve Tenzilat Biliniyorsa Yaklaşık Maliyet Nasıl Bulunur?

Bu da ihale analizinde oldukça faydalı bir ters hesaplamadır.

Formül:

Yaklaşık Maliyet = Teklif / (1 − Tenzilat Oranı)

Örneğin bir teklif:

125.000.000 TL

ve bunun:

%15 tenzilatlı

olduğunu biliyoruz.

Yaklaşık maliyet:

125.000.000 / 0,85

=

147.058.823,53 TL

olarak hesaplanır.

%20 Tenzilatlı 160 Milyon TL Teklifin Yaklaşık Maliyeti Nedir?

Formül:

160.000.000 / 0,80

=

200.000.000 TL

Dolayısıyla:

Yaklaşık maliyet = 200 milyon TL

Teklif = 160 milyon TL

Tenzilat = %20

olur.

Teklif Yaklaşık Maliyetin Üzerindeyse Tenzilat Nasıl Hesaplanır?

Örneğin:

Yaklaşık maliyet:

100 milyon TL

Teklif:

110 milyon TL

olsun.

Formül:

(100 − 110) / 100 × 100

=

-%10

çıkar.

Bu sonuç:

“-%10 tenzilat”

diye ifade edilmek yerine teklifin yaklaşık maliyetin:

%10 üzerinde

olduğu şeklinde değerlendirilmelidir.

Yani burada tenzilat değil, yaklaşık maliyet üzeri teklif söz konusudur.

İhale Tenzilatı Resmî Bir Kazanma Oranı mıdır?

Hayır.

Örneğin:

“Bu ihalede %18 tenzilat yapan kazanır.”

şeklinde genel bir kamu ihale kuralı bulunmamaktadır.

Kazanan teklif;

• Geçerli teklifler
• Sınır değer
• Aşırı düşük teklif sistemi
• Fiyat dışı unsurlar
• Yeterlik kriterleri
• İhale dokümanı

gibi unsurlara göre belirlenir.

Bu nedenle tenzilat oranı yalnızca fiyat ilişkisini anlamaya yardımcı olan önemli bir analiz göstergesidir.

En Yüksek Tenzilatı Veren Firma İhaleyi Kazanır mı?

Her zaman değil.

En yüksek tenzilat aynı zamanda en düşük fiyat anlamına gelebilir.

Ancak teklif;

sınır değerin altında olabilir,

aşırı düşük açıklaması yetersiz olabilir,

yeterlik şartlarını sağlamayabilir,

fiyat dışı unsur puanında geri kalabilir.

Bu nedenle:

En yüksek tenzilat = Kesin kazanan

şeklinde bir kural yoktur.

Tenzilat ile Sınır Değer Aynı Şey midir?

Hayır.

Tenzilat

Bir teklifin yaklaşık maliyete göre ne kadar düşük olduğunu gösterir.

Sınır Değer

Yaklaşık maliyet ve geçerli teklifler kullanılarak mevzuattaki istatistiksel yöntemle hesaplanan ayrı bir değerdir.

Örneğin teklif:

%25 tenzilatlı

olabilir.

Ancak bu teklifin sınır değerin altında veya üzerinde olup olmadığı diğer tekliflerin dağılımı da bilinmeden söylenemez.

Tenzilat ile Aşırı Düşük Teklif Aynı Şey midir?

Hayır.

Bir teklifin yaklaşık maliyete göre ciddi oranda düşük olması tek başına hukuken:

“aşırı düşük teklif”

olduğu anlamına gelmez.

Aşırı düşük değerlendirmesinde sınır değer önemlidir.

Dolayısıyla:

Tenzilat ≠ Sınır değer

ve

Tenzilat ≠ Aşırı düşük teklif

şeklinde düşünülmelidir.

Tenzilat ile Kâr Oranı Aynı Şey midir?

Hayır.

Bu da çok sık karıştırılan bir konudur.

Örneğin firma yaklaşık maliyete göre:

%20 tenzilat

yapmış olabilir.

Bu:

“Firma %20 zarar ediyor.”

anlamına gelmez.

İdarenin yaklaşık maliyeti ile yüklenicinin gerçek maliyeti aynı olmak zorunda değildir.

Firma;

• Daha uygun malzeme tedarik edebilir,
• Kendi ekipmanını kullanabilir,
• İşçilik verimliliği yüksek olabilir,
• Farklı organizasyon avantajına sahip olabilir,
• Kendi kâr oranını farklı belirleyebilir.

Bu nedenle:

İhale tenzilatı ≠ Yüklenicinin kâr/zarar oranı

dır.

Tenzilat ile Kâr Hesabına Örnek

Yaklaşık maliyet:

100 milyon TL

Yüklenici teklifi:

80 milyon TL

olsun.

İhale tenzilatı:

%20.

Ancak yüklenicinin gerçek hesaplanan maliyeti:

68 milyon TL

ise:

Teklif − Gerçek maliyet

=

80 − 68

=

12 milyon TL

brüt ticari fark bulunur.

Dolayısıyla firma yaklaşık maliyete göre %20 tenzilat yapmasına rağmen kendi maliyet modelinde hâlâ kâr öngörmüş olabilir.

“Kesinti” Denildiğinde Ne Kastedilir?

İnşaat sektöründe kesinti kelimesi iki farklı anlamda kullanılabilir.

1. Teklif Kesintisi / Tenzilat

Yaklaşık maliyet ile teklif arasındaki fark.

Bu gerçek bir hakediş kesintisi değildir.

2. Hakediş Kesintisi

Yüklenici hakedişinden sözleşme veya mevzuat gereği gerçekten düşülen bedellerdir.

Örneğin;

• Geçici kabul noksanları kesintisi
• Nefaset kesintisi
• Sözleşme cezaları
• Avans mahsubu
• Vergi ve yasal kesintiler
• SGK veya idare borcu mahsupları
• Hatalı veya kusurlu iş bedelleri

hakedişte gerçek parasal kesintilere neden olabilir.

Hakediş Kesintisi Nasıl Hesaplanır?

Her hakediş kesintisinin tek bir ortak yüzdesi yoktur.

Kesinti türüne göre farklı yöntem kullanılır.

Genel mantık:

Net Ödenecek Hakediş = Hakediş Tutarı + Varsa Ek Ödemeler − Kesintiler ve Mahsuplar

şeklinde düşünülebilir.

Kesin hesap ise;

sözleşme,

Tip Sözleşme,

Yapım İşleri Genel Şartnamesi,

vergi mevzuatı

ve diğer ilgili düzenlemelere göre yapılmalıdır.

Geçici Kabul Noksanları Kesintisi Nedir?

Yapım işlerinde karşılaşılabilen önemli kesintilerden biridir.

Geçici kabul noksanları için Tip Sözleşmedeki sisteme göre hakedişlerde yapılan iş tutarından belirli bir oran tutulabilir.

Genel oranlar:

Teklif Birim Fiyatlı İşlerde

%5

Anahtar Teslimi Götürü Bedel İşlerde

%3

olarak uygulanır.

Somut işte sözleşme düzenlemeleri ayrıca kontrol edilmelidir.

%5 Geçici Kabul Noksanları Kesintisi Örneği

Teklif birim fiyatlı bir işte ilgili hesaplamaya esas yapılan iş tutarı:

10.000.000 TL

olsun.

Kesinti:

10.000.000 × 0,05

=

500.000 TL

olur.

Bu durumda hesaplamaya konu tutardan:

500.000 TL

geçici kabul noksanları kesintisi tutulabilir.

%3 Geçici Kabul Noksanları Kesintisi Örneği

Anahtar teslimi götürü bedel işte hesaplamaya esas yapılan iş tutarı:

10.000.000 TL

olsun.

10.000.000 × 0,03

=

300.000 TL

kesinti hesaplanır.

Nefaset Kesintisi Nedir?

Nefaset kesintisi, yapılan imalatta teknik olarak kabulü engellemeyen ancak;

• Kusur,
• Eksiklik,
• Kalite farkı,
• Teknik uygunsuzluk

bulunması ve kusurun giderilmesinin mümkün olmaması veya aşırı zaman ve maliyet gerektirmesi halinde gündeme gelebilir.

İdare uygun bir nefaset bedeli keserek işi mevcut haliyle kabul edebilir.

Nefaset kesintisinin:

“Her zaman %5'tir.”

veya:

“Her zaman %10'dur.”

şeklinde genel sabit bir oranı yoktur.

Kusurun niteliğine ve somut işin durumuna göre bedel belirlenir.

Kabul tutanağında kusur ve kesilecek bedelin gösterilmesi gerekir.

Nefaset Kesintisi Örneği

Bir kaplama işinin sözleşmeye göre değeri:

1.000.000 TL

olsun.

İmalat teknik olarak kullanılabilir ancak belirli kalite veya görünüm kusuru nedeniyle idarece:

80.000 TL

nefaset bedeli belirlenmiş olsun.

Hakedişte veya ilgili ödeme hesabında:

1.000.000 − 80.000

=

920.000 TL

üzerinden sonuç oluşabilir.

Buradaki 80.000 TL örnektir.

Nefaset için genel sabit bir yüzde kullanılamaz.

Ceza Kesintisi Nasıl Hesaplanır?

Sözleşmede gecikme veya belirli aykırılıklar için ceza oranları belirlenebilir.

Örneğin varsayımsal olarak sözleşmede:

Günlük gecikme cezası = sözleşme bedelinin on binde 5'i

şeklinde düzenleme bulunduğunu varsayalım.

Sözleşme bedeli:

100 milyon TL

Gecikme:

10 gün

ise:

100.000.000 × 0,0005

=

50.000 TL/gün

10 gün:

50.000 × 10

=

500.000 TL

ceza olur.

Ancak ceza oranı için her zaman ilgili sözleşmeye bakılmalıdır.

Bu örnekteki oran genel mevzuat oranı olarak kabul edilmemelidir.

Avans Mahsubu Bir Kesinti midir?

Yükleniciye sözleşmenin başında avans ödenmişse avansın sözleşmede belirtilen yöntemle hakedişlerden geri alınması gerekir.

Bu işleme:

avans mahsubu

denir.

Örneğin hakediş:

10 milyon TL

ve sözleşmeye göre o hakedişte mahsup edilecek avans:

1 milyon TL

ise:

10 − 1

=

9 milyon TL

seviyesine iner.

Daha sonra diğer yasal kesintiler uygulanabilir.

Vergi Kesintileri Nasıl Hesaplanır?

Hakediş ödemelerinde;

• Damga vergisi,
• Vergi tevkifatları,
• KDV uygulamaları,
• Diğer mali yükümlülükler

işin, yüklenicinin ve yürürlükteki vergi mevzuatının durumuna göre farklılık gösterebilir.

Bu oranlar zaman içinde değişebildiğinden tüm kamu yapım işleri için tek bir sabit hakediş kesinti yüzdesi vermek doğru değildir.

Somut hakediş tarihinde yürürlükte olan vergi mevzuatı kullanılmalıdır.

Hatalı veya Kusurlu İş Bedeli Hakedişten Kesilebilir mi?

Evet.

Sorumluluğu yükleniciye ait;

hatalı,

kusurlu

veya sözleşme/şartnameye uygun olmayan

imalatların bedelleri daha önce geçici hakedişe girmiş olsa bile sonraki hakediş, kesin hakediş veya ilgili diğer ödeme/teminat mekanizmalarından mahsup edilebilir.

Bu nedenle bir imalatın önceki hakedişte ödenmiş olması onun kesin olarak kazanılmış hak haline geldiği anlamına gelmeyebilir.

Fiyat Farkı Kesinti Olabilir mi?

Fiyat farkı her zaman yüklenici lehine ödeme değildir.

Uygulama esaslarına göre fiyat farkı:

ödenecek

veya

kesilecek

tutar olarak ortaya çıkabilir.

Endeks hareketleri ve sözleşmedeki fiyat farkı hükümleri sonucu negatif fiyat farkı oluşması halinde hakedişten düşüm yapılabilir.

Dolayısıyla fiyat farkı hesabı da net hakedişi etkileyebilir.

Bir Hakedişte Birden Fazla Kesinti Olabilir mi?

Evet.

Örneğin brüt hesap:

10.000.000 TL

olsun.

Varsayımsal olarak:

Geçici kabul noksanları kesintisi:

300.000 TL

Avans mahsubu:

500.000 TL

Ceza:

100.000 TL

Diğer yasal kesintiler:

200.000 TL

olsun.

Toplam kesinti:

300.000 + 500.000 + 100.000 + 200.000

=

1.100.000 TL

Net:

10.000.000 − 1.100.000

=

8.900.000 TL

olur.

Bu yalnızca kesinti mantığını göstermek için hazırlanmış örnektir.

Gerçek hakedişte KDV, fiyat farkı, önceki hakedişler, vergi ve sözleşme hükümleri ayrıca dikkate alınır.

Tenzilat Hakedişten Tekrar Kesilir mi?

Normal mantıkta hayır.

Bu son derece önemli bir konudur.

Örneğin yaklaşık maliyet:

100 milyon TL

yüklenicinin sözleşme bedeli:

80 milyon TL

ve tenzilat:

%20

olsun.

Sözleşme zaten yüklenicinin teklif ettiği:

80 milyon TL

üzerinden kurulmuştur.

Hakedişler de sözleşme fiyatları ve sözleşmenin ödeme sistemi üzerinden hesaplanır.

Dolayısıyla hakediş sırasında:

“Bu firma ihalede %20 tenzilat yaptı, hakedişten tekrar %20 keselim.”

şeklinde ikinci bir genel kesinti yapılmaz.

İhale tenzilatı zaten yüklenicinin teklif fiyatına yansımıştır.

Birim Fiyatlı İşlerde Tenzilat Nasıl Düşünülmelidir?

Birim fiyat teklifli yapım işlerinde yüklenici her iş kalemi için kendi birim fiyatını verir.

Örneğin idarenin yaklaşık maliyetinde:

Beton = 3.000 TL/m³

Demir = 35.000 TL/ton

Kalıp = 800 TL/m²

olabilir.

Yüklenici ise:

Beton = 2.700 TL/m³

Demir = 33.000 TL/ton

Kalıp = 600 TL/m²

teklif edebilir.

Toplam teklif yaklaşık maliyetten %15 düşük çıkmış olabilir.

Ancak bu:

“Her bir iş kalemine tam %15 indirim yapılmıştır.”

anlamına gelmez.

Bir kalemde %10,

başka kalemde %25,

başka kalemde %5

fark bulunabilir.

Bu nedenle toplam tenzilat oranı, birim fiyatlı işlerde her poz için uygulanacak ortak katsayı gibi kullanılmamalıdır.

Anahtar Teslimi Götürü Bedelde Tenzilat Nasıl Düşünülür?

Anahtar teslimi götürü bedel ihalede yüklenici toplam teklifini verir.

Örneğin:

Yaklaşık maliyet:

200 milyon TL

Teklif:

160 milyon TL

ise toplam matematiksel tenzilat:

%20

olarak hesaplanabilir.

Ancak sözleşme:

160 milyon TL götürü bedel

üzerinden kurulmuştur.

Hakedişler ise sözleşmede ve ihale dokümanında bulunan ilerleme yüzdeleri ve ilgili hükümler doğrultusunda yürütülür.

Yeni Birim Fiyata İhale Tenzilatı Otomatik Uygulanır mı?

Bu konu çok önemlidir.

İş devam ederken sözleşmede fiyatı bulunmayan yeni bir iş kalemi ortaya çıkabilir.

Sektörde zaman zaman:

“İhalenin tenzilatı %20'ydi; yeni pozun kamu fiyatından da %20 düşelim.”

şeklinde yaklaşım kullanılmaktadır.

Ancak bunu bütün yapım işleri için otomatik ve genel bir mevzuat formülü olarak kabul etmek doğru değildir.

Sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan yeni işlerin fiyatı, Yapım İşleri Genel Şartnamesindeki yeni birim fiyat tespit yöntemine göre belirlenir.

Analizlerde;

• Yüklenicinin sunduğu benzer analizler,
• İdarenin veya diğer idarelerin analizleri,
• Benzer işlerde ortaya çıkan maliyet analizleri,
• Gerektiğinde puantaj,
• Uygun rayiçler

kullanılabilir.

Dolayısıyla:

Yeni Birim Fiyat = Kamu Fiyatı × (1 − Genel İhale Tenzilatı)

formülü her durumda otomatik uygulanacak evrensel yöntem değildir.

Yeni fiyat somut sözleşme ve Yapım İşleri Genel Şartnamesindeki yöntemle oluşturulmalıdır.

Eski “Keşif Bedeli Üzerinden İhale İndirimi” Sistemi ile Bugünkü Tenzilat Aynı mı?

Her zaman değil.

Özellikle eski yapım sözleşmelerinde;

keşif bedeli üzerinden belirli yüzde ihale indirimi

uygulanarak sözleşme kurulmuş işler bulunabilir.

Bu tür sözleşmelerde ihale indirimi sözleşmenin doğrudan fiyat mekanizmasının parçası olabilir.

Günümüzde özellikle isteklilerin kendi birim fiyatlarını sunduğu ihalelerde ise sonradan hesaplanan:

yaklaşık maliyet − teklif

oranı, her iş kalemine otomatik uygulanacak sözleşmesel indirim katsayısı anlamına gelmeyebilir.

Bu ayrım çok önemlidir.

Tenzilat İş Deneyim Belgesini Etkiler mi?

İş deneyim tutarının belirlenmesinde sözleşmeye ve gerçekleştirilen işe ilişkin mevzuat kuralları uygulanır.

Eski sistemde keşif birim fiyatları üzerinden ihale indirimi yapılmak suretiyle sözleşmeye bağlanan işlerde, iş deneyim hesabında da ihale indirimi yapılmış sözleşme fiyatları dikkate alınmıştır.

Dolayısıyla iş deneyim belgesindeki tutarı incelerken sözleşmenin hangi fiyat sistemiyle oluşturulduğu önemlidir.

İhale Tenzilatı ile Yaklaşık Maliyet Tahmini Birlikte Kullanılabilir mi?

Evet.

Örneğin geçmiş benzer ihalelerde aynı tür işlerin yaklaşık:

%15–%20

tenzilat seviyelerinde sonuçlandığını görmüş olabilirsiniz.

Yeni işin tahmini yaklaşık maliyeti:

200 milyon TL

ise:

%15 senaryo

200 × 0,85

=

170 milyon TL

%17,5 senaryo

200 × 0,825

=

165 milyon TL

%20 senaryo

200 × 0,80

=

160 milyon TL

şeklinde farklı fiyat senaryoları oluşturulabilir.

Ancak geçmiş tenzilat oranları gelecekteki ihalenin sonucunu garanti etmez.

Rakip Tekliflerin Tenzilatları Nasıl Karşılaştırılır?

Yaklaşık maliyet:

200 milyon TL

olsun.

Teklifler:

Firma A = 180 milyon TL

Firma B = 170 milyon TL

Firma C = 160 milyon TL

Firma D = 150 milyon TL

Firma A

(200 − 180) / 200

=

%10

Firma B

(200 − 170) / 200

=

%15

Firma C

(200 − 160) / 200

=

%20

Firma D

(200 − 150) / 200

=

%25

Bu tablo geçmiş ihale davranışlarını analiz etmek için kullanılabilir.

Ancak kazanan firmanın belirlenmesinde yalnızca tenzilat yüzdesi kullanılmaz.

Ortalama Tenzilat Hesaplanabilir mi?

Evet, geçmiş ihale analizi amacıyla hesaplanabilir.

Örneğin son beş benzer ihale:

%14

%17

%16

%20

%18

tenzilatla sonuçlanmış olsun.

Ortalama:

(14 + 17 + 16 + 20 + 18) / 5

=

%17

olur.

Bu:

“Yeni ihale kesin %17'de biter.”

anlamına gelmez.

Ancak geçmiş ihale davranışını anlamak için yararlı bir istatistiktir.

Tenzilat Analizinde Medyan Kullanılabilir mi?

Evet.

Özellikle geçmiş ihale sonuçlarından biri olağan dışı derecede düşük veya yüksekse ortalama yanıltıcı olabilir.

Örneğin:

%10

%15

%16

%17

%35

tenzilatlar bulunsun.

Ortalama:

%18,6

çıkar.

Ancak ortadaki değer yani medyan:

%16

dır.

%35'lik olağan dışı sonuç ortalamayı yukarı çekmiştir.

Bu nedenle geçmiş ihale analizinde;

• Ortalama
• Medyan
• Minimum
• Maksimum

birlikte incelenebilir.

Tenzilat Analizi Teklif Stratejisinde Nasıl Kullanılır?

Profesyonel yaklaşım şu şekilde olabilir:

Tahmini Yaklaşık Maliyet

↓

Firmanın Gerçek Maliyeti

↓

Geçmiş İhale Tenzilatları

↓

Muhtemel Rakip Teklifleri

↓

Sınır Değer Senaryoları

↓

Firma Kâr Hedefi

↓

Teklif Bedeli

Ancak teklif yalnızca rakibin kaç yüzde tenzilat yapacağını tahmin ederek oluşturulmamalıdır.

Firmanın işi gerçek anlamda tamamlayabileceği maliyet her zaman temel alınmalıdır.

İhale Tenzilatında Yapılan En Büyük Hatalar

Tenzilatı Teklif Bedeli Üzerinden Bölmek

Yanlış:

(Yaklaşık maliyet − teklif) / teklif

Doğru:

(Yaklaşık maliyet − teklif) / yaklaşık maliyet

Tenzilatı Kâr Oranı Sanmak

%20 tenzilat, %20 zarar anlamına gelmez.

Tenzilatı Sınır Değer Sanmak

Sınır değer tamamen farklı bir hesaplama sistemidir.

Tenzilatı Hakediş Kesintisi Sanmak

Tenzilat teklif aşamasındaki fiyat farkıdır; hakediş kesintisi değildir.

Tüm Birim Fiyatlara Aynı Tenzilatı Uygulamak

Birim fiyat teklifli işlerde her iş kalemi ayrı fiyatlanmıştır.

Yeni Birim Fiyata Otomatik Tenzilat Uygulamak

Yeni birim fiyat Yapım İşleri Genel Şartnamesindeki yöntemle belirlenmelidir.

Geçmiş Tenzilatın Aynısını Yeni İhalede Kullanmak

Her ihale;

proje,

rekabet,

maliyet,

piyasa

ve teklif dağılımı açısından farklıdır.

Tenzilat Hesabı İçin Pratik Formüller

Tenzilat Oranı

(YM − Teklif) / YM × 100

Tenzilat Tutarı

YM − Teklif

Teklif Oranı

Teklif / YM × 100

Tenzilat Oranından Teklif

YM × (1 − Tenzilat)

Teklif ve Tenzilattan Yaklaşık Maliyet

Teklif / (1 − Tenzilat)

Tenzilat Hesaplama Tablosu

Yaklaşık maliyet:

100.000.000 TL

kabul edilirse:

TenzilatTeklif Bedeli
%5 | 95.000.000 TL
%10 | 90.000.000 TL
%15 | 85.000.000 TL
%20 | 80.000.000 TL
%25 | 75.000.000 TL
%30 | 70.000.000 TL
%35 | 65.000.000 TL
%40 | 60.000.000 TL

Bu tablo yalnızca matematiksel ilişkiyi göstermektedir.

Yüksek tenzilatın doğru veya güvenli teklif anlamına geldiği sonucuna varılmamalıdır.

Tenzilat ve Kesinti Arasındaki Farkın Özeti

Tenzilat

Yaklaşık maliyet:

100 milyon TL

Teklif:

80 milyon TL

Tenzilat:

%20

Burada yüklenicinin hesabından sonradan 20 milyon TL kesilmiyor.

Firma zaten 80 milyon TL teklif etmiş oluyor.

Hakediş Kesintisi

Hakediş:

10 milyon TL

Gerçek kesintiler:

1 milyon TL

ise yükleniciye ödeme hesabında:

10 − 1

=

9 milyon TL

kalır.

İşte burada gerçek bir parasal kesinti vardır.

Sık Sorulan Sorular

Tenzilat nedir?

Bir bedelden yapılan indirim veya düşümdür. Kamu ihale uygulamasında çoğunlukla teklifin yaklaşık maliyete göre ne kadar düşük olduğunu ifade etmek için kullanılır.

İhale tenzilatı nasıl hesaplanır?

(Yaklaşık Maliyet − Teklif Bedeli) / Yaklaşık Maliyet × 100

formülü kullanılır.

100 milyon yaklaşık maliyete 80 milyon teklif kaç tenzilattır?

%20.

200 milyon yaklaşık maliyete 150 milyon teklif kaç tenzilattır?

(200 − 150) / 200 × 100

=

%25

150 milyon teklif %25 tenzilatlıysa yaklaşık maliyet kaçtır?

150 / 0,75

=

200 milyon TL

Tenzilat ile hakediş kesintisi aynı mı?

Hayır. Tenzilat teklifin yaklaşık maliyete göre düşük olma oranıdır. Hakediş kesintisi ise ödeme sırasında yüklenicinin hakedişinden gerçekten düşülen tutardır.

Tenzilat hakedişten tekrar kesilir mi?

Genel olarak hayır. Sözleşme zaten yüklenicinin teklif ettiği fiyat üzerinden kurulmuştur.

Geçici kabul noksanları kesintisi ne kadar?

Tip Sözleşmedeki sistemde teklif birim fiyatlı yapım işlerinde yapılan iş tutarının %5'i, anahtar teslimi götürü bedel işlerde %3'ü oranında kesinti/tutma öngörülebilir. Somut sözleşme mutlaka kontrol edilmelidir.

Nefaset kesintisi yüzde kaçtır?

Genel sabit bir oranı yoktur. Kusur veya eksikliğin niteliğine göre belirlenir.

Yeni poza ihale tenzilatı uygulanır mı?

Genel bir kural olarak sadece kamu birim fiyatına toplam ihale tenzilatını çarparak yeni fiyat oluşturulması doğru değildir. Yeni birim fiyat Yapım İşleri Genel Şartnamesindeki analiz ve rayiç esaslarına göre belirlenmelidir.

%20 tenzilat yapan firma zarar mı eder?

Bilinemez. Firmanın gerçek maliyetini bilmeden tenzilat üzerinden kâr veya zarar hesaplanamaz.

En yüksek tenzilatı yapan firma ihaleyi kazanır mı?

Her zaman değil. Sınır değer, aşırı düşük teklif, yeterlik ve varsa fiyat dışı unsurlar da değerlendirilir.

Tenzilat Nasıl Hesaplanır? Kısa Özet

Örneğin:

Yaklaşık maliyet:

250 milyon TL

Teklif:

200 milyon TL

ise:

Tenzilat tutarı:

250 − 200

=

50 milyon TL

Tenzilat oranı:

50 / 250 × 100

=

%20

Teklif oranı:

200 / 250 × 100

=

%80

Sonuç:

Teklif yaklaşık maliyetin %80'i

ve

ihale tenzilatı %20

olur.

Ancak bu %20;

hakedişten tekrar kesilecek bir para,

yüklenicinin zarar oranı

veya sınır değer

değildir.

Bu yalnızca yaklaşık maliyet ile teklif arasındaki fiyat farkının yüzde ifadesidir.

Sonuç

Tenzilat, kamu yapım ihalelerinde tekliflerin yaklaşık maliyetle ilişkisini analiz etmek için son derece kullanışlı bir göstergedir.

Temel formül:

Tenzilat (%) = (Yaklaşık Maliyet − Teklif) / Yaklaşık Maliyet × 100

şeklindedir.

Ancak profesyonel ihale analizinde tenzilat tek başına değerlendirilmemelidir.

Şu kavramların birbirinden ayrılması gerekir:

Tenzilat

Sınır Değer

Aşırı Düşük Teklif

Kâr Oranı

Hakediş Kesintisi

Nefaset Kesintisi

Geçici Kabul Noksanları Kesintisi

Yeni Birim Fiyat

Bu ayrım doğru yapıldığında hem teklif analizi hem de sözleşme sonrası hakediş hesabı çok daha doğru yürütülebilir.

KAMA Mühendislik İhale Bilgi Rehberleri

Kamu yapım ihalelerinde tek bir yüzde üzerinden karar vermek doğru değildir.

Profesyonel analiz;

Yaklaşık Maliyet

↓

Tenzilat

↓

Teklif Bedeli

↓

Sınır Değer

↓

Aşırı Düşük Teklif

↓

Sözleşme

↓

Hakediş ve Kesintiler

şeklinde bir bütün olarak değerlendirilmelidir.

KAMA Mühendislik Mimarlık İnşaat Taahhüt olarak yapım ihalelerindeki teknik ve mali kavramları gerçek hesaplama örnekleriyle açıklıyoruz.

Yaklaşık Maliyet Nedir ve Nasıl Hazırlanır?
İlgili rehberimizi inceleyin.

İtirazen Şikâyet Bedelinden Yaklaşık Maliyet Nasıl Tahmin Edilir?
İlgili rehberimizi inceleyin.

Sınır Değer Nedir ve Nasıl Hesaplanır?
İlgili rehberimizi inceleyin.

Aşırı Düşük Teklif Nedir ve Nasıl Açıklanır?
İlgili rehberimizi inceleyin.

İş Bitirme ve İş Deneyim Belgesi Nedir?
İlgili rehberimizi inceleyin.

Sıradaki Rehberler:

Hakediş Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Pursantaj Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Metraj Nedir ve Nasıl Hazırlanır?

Yeni Birim Fiyat Nasıl Hesaplanır?

Revize Birim Fiyat Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Nefaset Kesintisi Nedir?

İş Artışı ve İş Eksilişi Nasıl Hesaplanır?

Fiyat Farkı Nasıl Hesaplanır?

İnşaat Taahhüt Hizmetimiz:
kamamuhendislik.com.tr/hizmetler/detay/taahhut-isleri-3639

Gerçek Projelerimiz:
kamamuhendislik.com.tr/projeler