Fiyat Farkı Katsayılarıyla Yaklaşık Maliyet Tahmini

Fiyat Farkı Katsayılarından Yaklaşık Maliyet Nasıl Tahmin Edilir?

Kamu yapım ihalelerinde fiyat farkı katsayıları yalnızca ileride ödenecek fiyat farkının hesaplanmasında kullanılan teknik değerler değildir.

Doğru yorumlandığında bu katsayılar, idarenin yaklaşık maliyetinin hangi maliyet gruplarından oluştuğu ve bu girdilerin yaklaşık maliyet içerisindeki ağırlığı hakkında da önemli bilgiler verebilir.

Örneğin ihale dokümanında:

• İşçilik katsayısı a = 0,18
• Demir-çelik katsayısı b2 = 0,22
• Akaryakıt katsayısı b3 = 0,08
• Diğer malzemeler katsayısı b6 = 0,23

gibi değerler bulunuyorsa, bunlar yalnızca fiyat farkı formülünün parçaları değildir.

Usulüne uygun hazırlanmış fiyat farkı modelinde bu katsayılar, ilgili maliyet gruplarının toplam yaklaşık maliyet içerisindeki ağırlığını temsil eder.

Bu nedenle ilgili girdi grubunun parasal maliyeti bağımsız olarak tahmin edilebiliyorsa yaklaşık maliyet için ters hesaplama yapılabilir.

Temel mantık:

Yaklaşık Maliyet ≈ Bilinen Girdi Grubu Maliyeti / İlgili Fiyat Farkı Katsayısı

şeklindedir.

Ancak bu yöntem gelişigüzel kullanılmamalıdır.

Girdi maliyetinin;

• doğru tarihe,
• doğru rayiçlere,
• doğru poz ve analizlere,
• doğru fiyat seviyesine

göre hesaplanması gerekir.

Aksi halde matematik doğru olsa bile sonuç yanlış çıkabilir.

KAMA Mühendislik Mimarlık İnşaat Taahhüt olarak bu rehberde fiyat farkı katsayılarından yaklaşık maliyet tahmininin nasıl yapılabileceğini adım adım açıklıyoruz.

Güncelleme tarihi: 30 Ekim 2026

Fiyat Farkı Katsayısı Nedir?

Yapım işlerinde fiyat farkı hesabında kullanılan katsayılar, farklı maliyet girdilerinin iş içerisindeki ağırlığını temsil eder.

Güncel sistemde temel girdi grupları:

a — İşçilik

İşçilik ağırlığını temsil eder.

b1 — Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünleri

Örneğin;

• Beton
• Çimento
• Kireç
• Alçı
• Cam
• Seramik
• Taş

gibi mineral esaslı ürünlerin ağırlığını temsil eder.

b2 — Demir ve Çelik Ürünleri

Örneğin;

• Betonarme demiri
• Yapısal çelik
• Çelik boru
• Profil
• Metal ürünler

gibi girdileri kapsayabilir.

b3 — Akaryakıt

Motorin gibi akaryakıt girdilerinin ağırlığını temsil eder.

b4 — Diğer Katı veya Sıvı Yakıtlar

Akaryakıttan ayrı değerlendirilen diğer yakıt girdileridir.

b5 — Ağaç ve Mantar Ürünleri

Kereste ve diğer ahşap esaslı girdileri temsil eder.

b6 — Diğer Malzemeler

Yukarıdaki ana grupların dışında kalan diğer malzemelerin ağırlığını temsil eder.

Bu grup özellikle bina işlerinde oldukça geniş olabilir.

c — Makine ve Ekipman Amortismanı

İş makineleri ve ekipmanların amortisman maliyetlerinin ağırlığını temsil eder.

Katsayıların Toplamı Neden Önemlidir?

Fiyat farkı katsayıları işin maliyet yapısını temsil ettiği için toplam ağırlık:

1,00

olmalıdır.

Örneğin:

a = 0,18

b1 = 0,14

b2 = 0,22

b3 = 0,08

b4 = 0,03

b5 = 0,02

b6 = 0,23

c = 0,10

ise:

0,18 + 0,14 + 0,22 + 0,08 + 0,03 + 0,02 + 0,23 + 0,10

=

1,00

olur.

Yüzde olarak:

%100

maliyet ağırlığı temsil edilmektedir.

Fiyat Farkı Katsayısı Yaklaşık Maliyet Yüzdesi midir?

En önemli soru budur.

Kısa cevap:

Uygun şekilde hazırlanmış bir yapım işi fiyat farkı modelinde katsayılar, ilgili girdilerin yaklaşık maliyet içerisindeki ağırlığını temsil eder.

Ancak bunu:

“b2 = 0,22 ise projedeki her çelik işinin bedeli kesin olarak toplamın %22'sidir.”

şeklinde yorumlamak doğru değildir.

b2:

demir ve çelik girdilerinin toplam ağırlığını

ifade eder.

Bu değer;

birçok farklı pozun içerisindeki demir,

çelik,

profil,

boru

ve benzeri girdilerin toplamından oluşabilir.

Dolayısıyla fiyat farkı katsayısı:

iş kalemi yüzdesi

değil,

girdi grubu ağırlığıdır.

KİK Kararlarında Bu Yöntem Nasıl Görülüyor?

Kamu İhale Kurulunun bir yapım işi incelemesinde idareden fiyat farkı katsayılarının nasıl hesaplandığına ilişkin belgeler istenmiştir.

İncelemede idarenin;

yaklaşık maliyet icmalindeki her iş kaleminin girdilerini ayırdığı,

her girdinin maliyetini hesapladığı,

aynı tür girdileri bütün iş kalemlerinde topladığı,

daha sonra bulunan toplam girdi maliyetlerini ihalenin yaklaşık maliyetine oranladığı

tespit edilmiştir.

Kurul da bu şekilde elde edilen değerlerin fiyat farkı katsayılarıyla uyumlu olduğunu değerlendirmiştir.

Bu yöntem bize çok önemli bir matematiksel ilişki verir:

Katsayı ≈ Girdi Grubu Maliyeti / Yaklaşık Maliyet

Dolayısıyla formülü ters çevirirsek:

Yaklaşık Maliyet ≈ Girdi Grubu Maliyeti / Katsayı

sonucuna ulaşırız.

Yaklaşık Maliyet Ters Hesaplama Formülü

Bir girdi grubunun maliyetini hesaplayabiliyorsak:

YM ≈ G / k

Burada:

YM = Tahmini yaklaşık maliyet

G = Bilinen veya hesaplanan girdi grubu maliyeti

k = İlgili fiyat farkı katsayısı

dır.

Basit Örnek

İhale dokümanında:

b2 = 0,22

olsun.

Bu:

demir ve çelik girdilerinin ağırlığının yaklaşık:

%22

olduğunu gösterir.

Projeyi analiz ettik ve demir-çelik girdilerinin ilgili yaklaşık maliyet fiyat seviyesindeki toplam değerini:

44.000.000 TL

hesapladık.

Formül:

44.000.000 / 0,22

=

200.000.000 TL

Sonuç:

Tahmini yaklaşık maliyet:

200 milyon TL

olur.

Akaryakıttan Yaklaşık Maliyet Tahmini

Aynı ihalede:

b3 = 0,08

olsun.

Projenin;

• hafriyat,
• nakliye,
• iş makineleri,
• asfalt,
• saha operasyonları

için akaryakıt tüketimini hesapladığımızı düşünelim.

Tahmini akaryakıt maliyeti:

16.000.000 TL

olsun.

Formül:

16.000.000 / 0,08

=

200.000.000 TL

çıkar.

Demir-çelik hesabından:

200 milyon TL

Akaryakıt hesabından:

200 milyon TL

sonucu elde edilmiştir.

İki bağımsız veri aynı sonucu veriyorsa yaklaşık maliyet tahminimizin güvenilirliği önemli ölçüde artar.

Mineral Ürünlerinden Yaklaşık Maliyet Tahmini

Aynı ihalede:

b1 = 0,14

olsun.

Beton, çimento, seramik ve diğer ilgili mineral ürünlerin toplam tahmini maliyetini:

28.000.000 TL

hesapladık.

28.000.000 / 0,14

=

200.000.000 TL

çıkar.

Artık üç bağımsız tahminimiz vardır:

Demir-çelik:

200 milyon TL

Akaryakıt:

200 milyon TL

Mineral ürünler:

200 milyon TL

Bu güçlü bir çapraz doğrulamadır.

Birden Fazla Katsayıyı Birlikte Kullanmak Daha mı Güvenlidir?

Genellikle evet.

Tek bir girdi grubuna dayanmak yerine birbirinden bağımsız birkaç girdi grubunu birlikte hesaplamak hata riskini azaltabilir.

Formül:

YM ≈ Toplam Bilinen Girdi Maliyeti / Toplam İlgili Katsayı

şeklindedir.

Örneğimizde:

b1 = 0,14

b2 = 0,22

b3 = 0,08

Toplam katsayı:

0,14 + 0,22 + 0,08

=

0,44

Bilinen maliyetler:

Mineral ürünler = 28 milyon TL

Demir-çelik = 44 milyon TL

Akaryakıt = 16 milyon TL

Toplam:

88 milyon TL

Formül:

88 / 0,44

=

200 milyon TL

olur.

Neden Birleşik Hesap Daha Güçlüdür?

Çünkü tek bir maliyet grubundaki küçük hesap hatası sonucu ciddi şekilde etkileyebilir.

Örneğin akaryakıt tahmininde;

nakliye mesafesi,

makine tüketimi,

çalışma süresi

yanlış hesaplanabilir.

Ancak aynı anda;

demir,

beton,

akaryakıt

gibi üç bağımsız maliyet grubu kullanılırsa bir kalemdeki sapmanın etkisi azalabilir.

Gerçekçi Sapmalı Örnek

Her hesap mükemmel sonuç vermeyebilir.

Örneğin:

Demir-Çelik

Tahmini maliyet:

43 milyon TL

b2:

0,22

43 / 0,22

=

195,45 milyon TL

Akaryakıt

Tahmini maliyet:

17 milyon TL

b3:

0,08

17 / 0,08

=

212,50 milyon TL

Mineral Ürünler

Tahmini maliyet:

27,5 milyon TL

b1:

0,14

27,5 / 0,14

=

196,43 milyon TL

Üç hesap:

195,45 milyon

212,50 milyon

196,43 milyon

çıkmaktadır.

Burada:

“Yaklaşık maliyet kesin 201,46 milyon TL'dir.”

demek yerine birleşik hesap kullanılabilir.

Bilinen toplam girdi maliyeti:

43 + 17 + 27,5

=

87,5 milyon TL

Toplam katsayı:

0,22 + 0,08 + 0,14

=

0,44

87,5 / 0,44

=

198,86 milyon TL

Bu durumda daha gerçekçi merkez tahmin:

yaklaşık 199 milyon TL

olabilir.

Neden Basit Ortalama Yerine Birleşik Formül?

Ayrı ayrı bulunan yaklaşık maliyetlerin matematiksel ortalamasını almak mümkündür.

Ancak katsayıları farklı büyüklükte olan girdiler aynı önemde değildir.

Örneğin:

%30 ağırlığı bulunan bir maliyet grubunun hesabı,

%3 ağırlığı bulunan bir maliyet grubundan

genellikle daha güçlü bilgi taşır.

Bu nedenle:

Toplam Bilinen Maliyet / Toplam Katsayı

yöntemi çoğu durumda daha anlamlıdır.

Katsayısı Büyük Olan Girdi Daha mı İyi Tahmin Verir?

Diğer şartlar aynıysa genellikle evet.

Örneğin:

b2 = 0,30

olan demir-çelik grubu toplam maliyetin yaklaşık %30'unu temsil ediyorsa küçük bir ölçüm hatasının toplam tahmine etkisi daha kontrollü olabilir.

Buna karşılık:

b5 = 0,02

gibi yalnızca %2 ağırlıklı bir grubun maliyetindeki:

500.000 TL

hata bile ters hesapta:

500.000 / 0,02

=

25 milyon TL

yaklaşık maliyet sapmasına dönüşebilir.

Bu nedenle ters hesap yaparken öncelik genellikle:

yüksek katsayılı ve güvenilir şekilde hesaplanabilen maliyet gruplarına

verilmelidir.

Çok Küçük Katsayılarla Ters Hesap Yapmak Riskli midir?

Evet.

Örneğin:

c = 0,01

ve makine amortismanı maliyetini:

2.200.000 TL

tahmin ettiniz.

2.200.000 / 0,01

=

220 milyon TL

çıkar.

Ancak gerçek makine maliyetiniz:

2.000.000 TL

olsaydı:

200 milyon TL

çıkacaktı.

Sadece:

200.000 TL

maliyet farkı toplam yaklaşık maliyet tahmininde:

20 milyon TL

sapma oluşturmuştur.

Bu nedenle düşük katsayılı gruplar ana tahmin kaynağı değil, daha çok yardımcı kontrol olarak kullanılmalıdır.

Katsayı 0,35 ise Yaklaşık Maliyetin %35'i O Girdi midir?

Teknik olarak katsayı o girdi grubunun maliyet yapısındaki yaklaşık ağırlığını temsil eder.

Örneğin:

a = 0,35

ise işçilik girdisinin ağırlığı:

yaklaşık %35

olarak yorumlanabilir.

Ancak bu:

“Yaklaşık maliyetin %35'i doğrudan işçilere ödenecek ücretlerden oluşuyor.”

demek değildir.

İdarenin analizlerinde;

işçilik girdileri,

poz analizleri,

rayiçler

ve yaklaşık maliyet oluşturma sistemi birlikte değerlendirilmelidir.

Katsayıyı maliyet ağırlığı olarak görmek gerekir.

Katsayılar İş Kalemi Yüzdesi Değildir

Bu ayrım kritik öneme sahiptir.

Örneğin bina yapım işinde:

b2 = 0,20

olduğunu varsayalım.

Bu:

“Betonarme işleri toplam işin %20'sidir.”

anlamına gelmez.

Demir-çelik;

• Betonarme demiri
• Çelik çatı
• Korkuluk
• Metal doğrama
• Mekanik borular
• Elektrik pano/metal bileşenleri

gibi farklı iş kalemlerinin içerisinde yer alabilir.

Dolayısıyla fiyat farkı katsayısı:

pozların değil girdilerin dağılımını

gösterir.

İnşaat, Mekanik ve Elektrik Yüzdesi ile Fiyat Farkı Katsayısı Aynı mı?

Hayır.

Örneğin yaklaşık maliyet dağılımı:

İnşaat = %60

Mekanik = %25

Elektrik = %15

olabilir.

Ancak fiyat farkı katsayıları:

a = %18 işçilik

b1 = %12 mineral ürünler

b2 = %16 demir-çelik

b3 = %4 akaryakıt

b6 = %40 diğer malzemeler

c = %10 makine

şeklinde olabilir.

Çünkü:

İnşaat / mekanik / elektrik

birer disiplin veya iş grubu,

a / b1 / b2 / b3 / b6 / c

ise maliyet girdisi sınıflarıdır.

İkisi birbirine karıştırılmamalıdır.

b6 Katsayısı Neden Önemlidir?

b6:

diğer malzemeler

grubudur.

Özellikle bina işlerinde oldukça büyük olabilir.

Bu gruba;

• Yalıtım
• Boya
• Kaplama
• Elektrik malzemeleri
• Mekanik cihazlar
• Mimari ürünler
• Çeşitli özel malzemeler

gibi çok sayıda farklı girdi girebilir.

Bu nedenle:

b6 = 0,35

olduğunda:

“Tek bir malzeme toplamın %35'idir.”

sonucu çıkarılamaz.

b6'nın içeriğinin hangi alt endeks veya endekslerle ilişkilendirildiği ihale dokümanından incelenmelidir.

Katsayı Sıfırsa O Malzeme İşte Yok mudur?

Her zaman bu kadar basit yorumlanmamalıdır.

Örneğin:

b5 = 0

olması, projede hiçbir ahşap ürün bulunmadığını mutlak şekilde kanıtlamaz.

Ahşap girdinin;

çok düşük ağırlıkta olması,

başka bir maliyet grubunun içinde değerlendirilmesi

veya kullanılan yaklaşık maliyet/analiz yapısının farklı olması

gibi nedenler olabilir.

Dolayısıyla:

0 katsayı = kesinlikle o malzeme yok

şeklinde değerlendirme yapılmamalıdır.

İhale dokümanı ve yaklaşık maliyet analiz mantığı birlikte incelenmelidir.

En Önemli Kural: Aynı Fiyat Tarihini Kullanın

Ters hesaplamadaki en büyük hata kaynaklarından biri budur.

Örneğin ihale yaklaşık maliyeti:

2026 Ocak

fiyat seviyesi üzerinden hazırlanmış olsun.

Ancak siz demir maliyetini:

2026 Ekim

piyasa fiyatlarıyla hesaplıyorsanız:

44 milyon TL / 0,22

hesabı matematiksel olarak doğru olsa bile yaklaşık maliyet tahmini yanlış olabilir.

Çünkü katsayı:

idarenin yaklaşık maliyetini hazırladığı fiyat seviyesini

temsil eder.

Bu nedenle girdi maliyeti de mümkün olduğunca aynı fiyat seviyesine getirilmelidir.

Güncel Maliyeti Temel Tarihe Nasıl Getirebiliriz?

Örneğin bugün demir maliyetini:

50 milyon TL

hesapladınız.

Ancak yaklaşık maliyetin esas aldığı tarihte ilgili endeks:

500

bugünkü endeks:

625

olsun.

Geri endeksleme:

50.000.000 × 500 / 625

=

40.000.000 TL

olur.

b2:

0,20

ise:

40.000.000 / 0,20

=

200.000.000 TL

tahmini yaklaşık maliyet elde edilir.

Burada güncel 50 milyon TL'yi doğrudan kullanmak:

250 milyon TL

sonucunu verirdi.

Yani yalnızca tarih farkı nedeniyle:

50 milyon TL

hatalı tahmin oluşabilirdi.

Kamu Birim Fiyatlarıyla Hesap Yapmak Daha mı Sağlıklıdır?

Çoğu yapım işi analizinde evet.

İşin niteliğine göre;

• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
• Karayolları Genel Müdürlüğü
• DSİ
• İller Bankası
• İlgili diğer kamu kurumlarının

rayiç, poz ve analizleri kullanılabilir.

Önemli olan idarenin yaklaşık maliyetinde kullanılabilecek yöntemle mümkün olduğunca aynı maliyet seviyesini yeniden üretmektir.

Standart poz bulunmayan işlerde özel poz veya piyasa araştırması gerekebilir.

Piyasa Fiyatıyla Hesap Yapılabilir mi?

Evet ancak daha dikkatli olunmalıdır.

Örneğin özel bir mekanik cihaz için kamu rayici bulunmuyorsa piyasa fiyatı kullanılabilir.

Ancak;

• KDV,
• iskonto,
• nakliye,
• montaj,
• genel gider,
• tarih farkı

gibi unsurların yaklaşık maliyet hesabıyla aynı temelde olması gerekir.

Aksi halde fiyat farkı katsayısı ile karşılaştırılan iki değer aynı maliyet seviyesinde olmaz.

KDV Dahil Fiyat Kullanılır mı?

Yaklaşık maliyet:

KDV hariç

hazırlandığı için ters hesapta kullanılan girdi maliyetlerinin de KDV hariç olması gerekir.

Örneğin KDV dahil:

24 milyon TL

akaryakıt veya malzeme maliyetini doğrudan katsayıya bölerseniz yaklaşık maliyeti gereğinden yüksek tahmin edebilirsiniz.

Katsayı Yuvarlaması Tahmini Etkiler mi?

Evet.

Bu ileri seviye ama önemli bir konudur.

İhale dokümanında katsayı:

0,12

olarak gösterilmiş olsun.

Eğer gerçek hesap sonucu daha fazla ondalıklı olup 0,12'ye yuvarlandıysa gerçek ağırlık örneğin:

0,115

ile

0,125

arasında olabilir.

Bilinen girdi maliyeti:

24 milyon TL

ise:

24 / 0,125

=

192 milyon TL

24 / 0,115

≈

208,70 milyon TL

çıkar.

Yani yalnızca katsayının yuvarlanma hassasiyeti nedeniyle tahmin bandı:

yaklaşık 192–209 milyon TL

olabilir.

Bu nedenle katsayı ne kadar hassas yayımlanmışsa ters hesap da o kadar güçlüdür.

Tek Katsayıyla Kesin Yaklaşık Maliyet Söylenebilir mi?

Hayır.

Örneğin:

b2 = 0,20

ve sizin demir maliyeti hesabınız:

40 milyon TL

ise:

200 milyon TL

matematiksel tahmin çıkar.

Ancak bu:

resmi yaklaşık maliyet kesin 200 milyon TL'dir

anlamına gelmez.

Çünkü;

• Metraj hatası
• Poz farkı
• Tarih farkı
• Rayiç farkı
• Katsayı yuvarlaması
• Özel poz
• Nakliye
• Girdi sınıflandırması

sonucu etkileyebilir.

Bu nedenle doğru ifade:

“Yaklaşık maliyet yaklaşık 200 milyon TL seviyesinde tahmin edilmektedir.”

olmalıdır.

Birden Fazla Katsayıyla Güven Aralığı Oluşturma

Profesyonel analizde her girdi için ayrı tahmin yapılabilir.

Örneğin:

Demir-çelik:

195 milyon TL

Mineral ürünler:

198 milyon TL

Akaryakıt:

204 milyon TL

Makine:

201 milyon TL

sonuçları oluşsun.

Bu durumda merkez tahmin:

yaklaşık 200 milyon TL

olarak alınabilir.

Örneğin analiz bandı:

195–205 milyon TL

şeklinde tanımlanabilir.

Bu yaklaşım tek bir kesin rakam vermekten daha sağlıklıdır.

İtirazen Şikâyet Bedeli ile Birlikte Kullanma

Fiyat farkı katsayılarından yaklaşık maliyet hesabı, itirazen şikâyet başvuru bedelinden bulunan maliyet bandıyla birlikte kullanılırsa daha güçlü hale gelir.

Örneğin 2026 yılında başvuru bedelinden yaklaşık maliyetin:

43.142.132 TL – 323.566.103 TL

bandında olduğunu bildiğimizi varsayalım.

Fiyat farkı katsayılarıyla yaptığımız ters hesap:

198,9 milyon TL

çıksın.

198,9 milyon TL:

resmi başvuru bedelinin gösterdiği bandın içerisindedir.

Böylece iki bağımsız kamu ihale verisi birbirini doğrular.

İtiraz Bedeli + Katsayı + Metraj Yöntemi

Daha güçlü model:

İtirazen Şikâyet Bedeli

↓

Resmi Yaklaşık Maliyet Bandı

↓

Fiyat Farkı Katsayıları

↓

Metraj + Poz + Rayiç

↓

Girdi Grubu Maliyeti

↓

Girdi Maliyeti / Katsayı

↓

Tahmini Yaklaşık Maliyet

şeklindedir.

Örnek Tam Analiz

Bir yapım ihalesinde:

İtirazen şikâyet bedeli, yaklaşık maliyetin:

43–323 milyon TL

aralığında olduğunu gösteriyor olsun.

Fiyat farkı katsayıları:

a = 0,18

b1 = 0,14

b2 = 0,22

b3 = 0,08

b4 = 0,03

b5 = 0,02

b6 = 0,23

c = 0,10

olsun.

Projeden hesaplanan:

Demir-çelik = 43 milyon TL

Mineral ürünler = 27,5 milyon TL

Akaryakıt = 17 milyon TL

olsun.

Toplam bilinen maliyet:

87,5 milyon TL

Toplam ilgili katsayı:

0,44

Ters hesap:

87,5 / 0,44

=

198,86 milyon TL

Tahmini yaklaşık maliyet:

yaklaşık 199 milyon TL

olur.

İtiraz bedelinin gösterdiği bandın:

43–323 milyon TL

olduğunu biliyoruz.

199 milyon TL bu bandın içerisindedir.

Analiz tutarlı görünmektedir.

Tahmini Yaklaşık Maliyetten Girdi Bedeli de Bulunabilir mi?

Evet.

Formülü ters yönde de kullanabiliriz.

Tahmini Girdi Maliyeti = Tahmini Yaklaşık Maliyet × Katsayı

Örneğin yaklaşık maliyet:

200 milyon TL

b6:

0,23

ise:

200 × 0,23

=

46 milyon TL

diğer malzemeler grubunun yaklaşık ağırlığıdır.

Bu yöntem kendi metraj hesabınızı kontrol etmek için kullanılabilir.

Kendi Metrajınızı Katsayıyla Nasıl Kontrol Edebilirsiniz?

Tahmini yaklaşık maliyet:

200 milyon TL

b2:

0,22

ise:

beklenen demir-çelik ağırlığı:

200 × 0,22

=

44 milyon TL.

Ancak sizin metrajınız:

29 milyon TL

çıktıysa:

ciddi bir fark vardır.

Şu sorular sorulmalıdır:

• Demir metrajı eksik mi?
• Çelik konstrüksiyon unutuldu mu?
• Mekanik çelik ürünleri hesaba girmedi mi?
• Yanlış yıl rayici mi kullanıldı?
• Katsayıya başka metal ürünleri de mi dahil?

Böylece katsayı ters hesap için olduğu kadar metraj kontrolü için de kullanılabilir.

Yaklaşık Maliyetin Bilinen Yüzdesinden Toplam Maliyet Bulmakla Aynı Mantık mı?

Evet.

Matematik aynıdır.

Örneğin:

Bir maliyet grubu toplamın:

%23'ü

ve grup maliyeti:

46 milyon TL

ise:

46 / 0,23

=

200 milyon TL

toplam maliyet tahmini çıkar.

Fiyat farkı katsayılarının avantajı ise yüzdelerin gelişigüzel tahmin edilmemesi, ihale dokümanında maliyet girdilerinin ağırlığını temsil eden teknik değerler olarak bulunmasıdır.

Fiyat Farkı Katsayısı ile Pursantaj Aynı mı?

Hayır.

Fiyat Farkı Katsayısı

Maliyet girdisinin ağırlığını temsil eder.

Pursantaj

İşin ilerleme, ödeme veya imalat dağılımına ilişkin yüzdesel ağırlık göstergesi olabilir.

Dolayısıyla:

b2 = %20

ile

demir işinin pursantajı = %20

aynı kavram değildir.

Fiyat Dışı Unsur Yüzdesi ile Aynı mı?

Hayır.

Fiyat dışı unsur yüzdeleri tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılan puanlama veya ekonomik avantaj mekanizmasının parçasıdır.

Fiyat farkı katsayısı ise:

maliyet girdisinin ağırlığı

ile ilgilidir.

İkisi birbirine karıştırılmamalıdır.

Katsayıların Tamamını Bilirsek Yaklaşık Maliyeti Bulabilir miyiz?

Katsayıların tamamını bilmek tek başına yeterli değildir.

Çünkü katsayılar sadece:

oran

verir.

En az bir girdi grubunun parasal değerini bilmemiz veya tahmin etmemiz gerekir.

Örneğin:

b2 = 0,22

olduğunu biliyoruz.

Ama demir-çelik maliyetini bilmiyorsak:

toplam yaklaşık maliyeti yalnız bu oranla hesaplayamayız.

Bir parasal referans gerekir.

En İyi Parasal Referans Hangisidir?

Genellikle:

• Metrajı net olan,
• Birim fiyatı güvenilir olan,
• Katsayısı yüksek olan,
• Sınıflandırması açık olan

girdi grubu tercih edilmelidir.

Örneğin:

betonarme demiri,

hazır beton,

akaryakıt,

belirli büyük mekanik ekipmanlar

uygun olabilir.

Çok küçük, karmaşık veya çok sayıda alt girdiden oluşan gruplar daha fazla hata üretebilir.

Asfalt İhalelerinde Yöntem Nasıl Kullanılabilir?

Asfalt işlerinde;

• Akaryakıt
• Diğer yakıt/petrol ürünleri
• Makine
• İşçilik
• Diğer malzemeler

ağırlıklı olabilir.

Örneğin:

b3 akaryakıt = 0,12

b4 diğer yakıtlar = 0,34

olsun.

Toplam ilgili ağırlık:

0,46

olarak görünür.

Bu iki maliyet grubunun yaklaşık maliyet tarihindeki toplam parasal değerini:

92 milyon TL

hesaplayabilirsek:

92 / 0,46

=

200 milyon TL

yaklaşık maliyet tahmini elde edilir.

Bina İhalelerinde Yöntem Nasıl Kullanılabilir?

Bina işlerinde;

• İşçilik
• Beton/çimento
• Demir-çelik
• Ahşap
• Diğer malzemeler
• Makine

birlikte değerlendirilir.

Özellikle:

b1 + b2

gibi daha net metrajlanabilen gruplar başlangıç için kullanılabilir.

Örneğin:

b1 = 0,15

b2 = 0,20

Toplam:

0,35

Beton/mineral + demir/çelik maliyeti:

70 milyon TL

ise:

70 / 0,35

=

200 milyon TL

yaklaşık maliyet tahmini çıkar.

Altyapı İşlerinde Yöntem Nasıl Kullanılabilir?

Altyapıda;

• Boru
• Beton
• Akaryakıt
• İş makineleri
• Çelik ürünleri

önemli ağırlıklar oluşturabilir.

Örneğin borulu şebeke işinde b2 ve b6'nın hangi ürünleri temsil ettiği ayrıca incelenmelidir.

Boru malzemesini yanlış katsayı grubuna bağlamak ters hesabı tamamen bozabilir.

Bu nedenle ihale dokümanındaki:

katsayı + seçilen endeks

birlikte okunmalıdır.

KGM, DSİ ve İller Bankası İşlerinde Katsayılar Aynı mıdır?

Hayır.

Aynı kurumun iki farklı ihalesinde bile katsayılar farklı olabilir.

Çünkü katsayılar;

kuruma göre sabit bir tablo değil,

ihale konusu işin maliyet yapısına

göre oluşturulur.

Örneğin KGM'nin;

asfalt işi

ile

köprü işi

aynı katsayılara sahip olmak zorunda değildir.

DSİ'nin;

baraj işi

ile

borulu sulama işi

de farklı maliyet yapısına sahiptir.

Bu nedenle:

“KGM'de b3 her zaman %12'dir.”

veya:

“DSİ işlerinde işçilik her zaman %20'dir.”

gibi genellemeler yapılmamalıdır.

Katsayılardan Yaklaşık Maliyet Tahmininde 10 Adımlık Yöntem

1. İhale dokümanındaki fiyat farkı tablosunu bulun

a, b1, b2, b3, b4, b5, b6 ve c değerlerini kaydedin.

2. Katsayı toplamını kontrol edin

Toplamın:

1,00

olduğunu kontrol edin.

3. Katsayıların hangi endekslerle eşleştiğini inceleyin

Özellikle b6 gibi geniş gruplara dikkat edin.

4. Hesaplamak için en güçlü girdi grubunu seçin

Yüksek katsayı + güvenilir metraj tercih edin.

5. Metrajı çıkarın

Girdinin gerçek miktarını belirleyin.

6. Yaklaşık maliyet tarihindeki fiyatı belirleyin

Güncel fiyatı doğrudan kullanmayın.

7. Girdi grubu maliyetini hesaplayın

Metraj × rayiç/fiyat.

8. Katsayıya bölün

YM ≈ Girdi Maliyeti / Katsayı

9. Başka katsayılarla çapraz kontrol yapın

En az iki veya üç bağımsız grup kullanmaya çalışın.

10. İtirazen şikâyet bedeli ve diğer kamu verileriyle doğrulayın

Bulduğunuz sonuç resmi yaklaşık maliyet bandıyla uyumlu mu kontrol edin.

Hata Payını Nasıl Azaltabiliriz?

Yaklaşık maliyet tahmininde şu yöntem kullanılabilir:

Birinci seviye

Tek katsayı ile tahmin.

İkinci seviye

Üç farklı katsayı ile ayrı hesaplar.

Üçüncü seviye

Birleşik girdi/katsayı hesabı.

Dördüncü seviye

İtirazen şikâyet maliyet bandı kontrolü.

Beşinci seviye

Geçmiş benzer ihale karşılaştırması.

Altıncı seviye

İhale açıldıktan sonra resmi yaklaşık maliyetle geriye dönük doğrulama.

Bu yöntem her yeni ihalede tahmin modelinin doğruluğunu artırabilir.

Tahmin Doğruluğu Nasıl Ölçülür?

İhale açıldıktan sonra resmi yaklaşık maliyet açıklanır.

Örneğin tahmin:

198.860.000 TL

gerçek yaklaşık maliyet:

202.000.000 TL

olsun.

Fark:

202.000.000 − 198.860.000

=

3.140.000 TL

Hata oranı:

3.140.000 / 202.000.000 × 100

≈

%1,55

olur.

Bu sonuç oldukça başarılı bir tahmin olarak değerlendirilebilir.

Her İhalede Bu Yöntem Kullanılabilir mi?

Hayır.

Yöntem özellikle:

• Fiyat farkı uygulanacak,
• Katsayıların açıkça yayımlandığı,
• Girdi gruplarının anlaşılabildiği,
• Metraj veya fiziksel miktarların tahmin edilebildiği

yapım ihalelerinde daha güçlüdür.

Fiyat farkı katsayıları bulunmayan veya maliyet yapısı çok belirsiz olan ihalelerde başka yöntemlere ihtiyaç vardır.

Fiyat Farkı Katsayılarından Yaklaşık Maliyet Hesabında Yapılan Hatalar

Katsayıyı doğrudan para sanmak

b2 = 0,20:

20 milyon TL anlamına gelmez.

Güncel fiyatı geçmiş katsayıyla kullanmak

Fiyat tarihleri eşleştirilmelidir.

KDV dahil fiyat kullanmak

Yaklaşık maliyet KDV hariçtir.

Katsayıyı iş kalemi yüzdesi sanmak

Katsayı girdi grubunun ağırlığıdır.

b6'yı tek malzeme sanmak

b6 birçok malzemeyi birlikte temsil edebilir.

Çok küçük katsayıyla kesin sonuç çıkarmak

Küçük katsayılarda hata büyür.

Tek katsayıya güvenmek

Mümkünse birkaç farklı girdiyle çapraz kontrol yapılmalıdır.

Kuruma göre sabit katsayı varsaymak

KGM, DSİ veya başka bir kurumun bütün ihalelerinde aynı katsayılar kullanılmaz.

Katsayı yuvarlamasını dikkate almamak

Özellikle düşük katsayılarda yuvarlama sonucu ciddi sapma oluşabilir.

Sık Sorulan Sorular

Fiyat farkı katsayılarından yaklaşık maliyet bulunabilir mi?

Tam ve resmi tutar doğrudan bulunmaz ancak bir veya daha fazla girdi grubunun maliyeti hesaplanabiliyorsa güçlü yaklaşık maliyet tahmini yapılabilir.

Formül nedir?

Tahmini Yaklaşık Maliyet = Girdi Grubu Maliyeti / Fiyat Farkı Katsayısı

b2 = 0,20 ne demektir?

Demir ve çelik girdilerinin maliyet yapısındaki ağırlığının yaklaşık %20 olduğunu ifade eder.

b3 = 0,10 ne demektir?

Akaryakıt girdisinin ağırlığının yaklaşık %10 olduğunu ifade eder.

Katsayılar yaklaşık maliyet üzerinden mi belirlenir?

Yapım işi uygulamasında maliyet girdilerinin yaklaşık maliyet içerisindeki ağırlığı esas alınarak oluşturulabilir. KİK incelemelerinde girdi maliyetlerinin yaklaşık maliyete oranlanmasıyla oluşturulan katsayıların uygun bulunduğu örnek bulunmaktadır.

Bir katsayı yeterli mi?

Tahmin yapılabilir ancak birden fazla bağımsız girdiyle çapraz kontrol daha güvenlidir.

Katsayısı en yüksek olan kalemi mi kullanmalıyım?

Yüksek katsayı genellikle avantajdır ancak metraj ve fiyatın güvenilirliği de önemlidir.

Katsayılar toplamı kaç olmalı?

Toplam maliyet ağırlığını temsil eden katsayıların toplamı 1,00 olmalıdır.

Fiyat farkı katsayısı pursantaj mıdır?

Hayır.

Fiyat farkı katsayısı fiyat dışı unsur yüzdesi midir?

Hayır.

b6 neden risklidir?

Çünkü “diğer malzemeler” altında çok sayıda farklı malzemeyi birlikte kapsayabilir.

Güncel fiyatlardan yaklaşık maliyet tahmini yapılabilir mi?

Mümkündür ancak fiyatların yaklaşık maliyetin esas aldığı tarihe geri taşınması gerekir.

İtirazen şikâyet bedeliyle birlikte kullanılabilir mi?

Evet. Başvuru bedeli yaklaşık maliyet bandını, fiyat farkı katsayıları ise bandın içerisindeki muhtemel değeri tahmin etmeye yardımcı olabilir.

Fiyat Farkı Katsayılarından Yaklaşık Maliyet Nasıl Tahmin Edilir? Kısa Özet

Temel ilişki:

Katsayı ≈ Girdi Maliyeti / Yaklaşık Maliyet

Ters formül:

Yaklaşık Maliyet ≈ Girdi Maliyeti / Katsayı

Örneğin:

Demir-çelik maliyeti:

44 milyon TL

b2:

0,22

ise:

44 / 0,22

=

200 milyon TL

tahmini yaklaşık maliyet elde edilir.

Başka girdilerle:

Akaryakıt:

16 / 0,08 = 200 milyon TL

Mineral ürünler:

28 / 0,14 = 200 milyon TL

sonucu elde ediliyorsa analiz daha güçlü hale gelir.

Profesyonel yöntem:

Fiyat Farkı Katsayıları

↓

Metraj

↓

Yaklaşık Maliyet Tarihindeki Rayiçler

↓

Girdi Maliyeti

↓

Girdi Maliyeti / Katsayı

↓

Tahmini Yaklaşık Maliyet

↓

İtirazen Şikâyet Bedeli ile Kontrol

↓

Geçmiş İhale ve Sınır Değer Senaryoları

şeklindedir.

Sonuç

Fiyat farkı katsayıları kamu yapım ihalelerinde yalnızca hakediş dönemindeki fiyat değişimini hesaplayan teknik parametreler değildir.

Doğru analiz edildiğinde yaklaşık maliyet yapısının önemli ipuçlarını da verir.

Özellikle;

yüksek ağırlıklı bir fiyat farkı katsayısı

ile

güvenilir şekilde hesaplanmış ilgili girdi maliyeti

bir araya geldiğinde toplam yaklaşık maliyete ilişkin güçlü bir ters hesap yapılabilir.

Ancak sonuç hiçbir zaman tek bir matematik formülüne bırakılmamalıdır.

En güvenli yöntem;

• Birkaç farklı katsayı,
• Metraj,
• Kamu poz ve rayiçleri,
• Aynı fiyat tarihi,
• İtirazen şikâyet bedeli,
• Geçmiş benzer ihaleler

birlikte kullanılarak oluşturulan çoklu doğrulama modelidir.

Bu sayede:

“Yaklaşık maliyet ne olabilir?”

sorusu rastgele tahmin yerine ölçülebilir, doğrulanabilir ve geliştirilebilir bir maliyet analizine dönüşür.

KAMA Mühendislik İhale Bilgi Rehberleri

Fiyat Farkı Nedir? Nasıl Hesaplanır?
İlgili rehberimizi inceleyin.

Fiyat Farkı Hesaplama Aracı
Hakediş tutarı, sözleşme katsayıları ile temel ve güncel endeksleri kullanarak fiyat farkını hesaplayın.

İtirazen Şikâyet Bedelinden Yaklaşık Maliyet Nasıl Tahmin Edilir?
İlgili rehberimizi inceleyin.

Yaklaşık Maliyet Nedir ve Nasıl Hazırlanır?
İlgili rehberimizi inceleyin.

Sınır Değer Nedir ve Nasıl Hesaplanır?
İlgili rehberimizi inceleyin.

Aşırı Düşük Teklif Nedir ve Nasıl Açıklanır?
İlgili rehberimizi inceleyin.

Tenzilat Nedir? Kesinti Nasıl Hesaplanır?
İlgili rehberimizi inceleyin.

Geçici Kabul Noksanları Nedir? İade Nasıl Alınır?
İlgili rehberimizi inceleyin.

Sıradaki Rehberler:

İhale Yüzdelerinden Yaklaşık Maliyet Nasıl Tahmin Edilir?

Hakediş Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Pursantaj Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Metraj Nedir ve Nasıl Hazırlanır?

Yeni Birim Fiyat Nasıl Hesaplanır?

Revize Birim Fiyat Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

İş Artışı ve İş Eksilişi Nasıl Hesaplanır?

Kesin Hakediş Nedir ve Nasıl Hazırlanır?

İnşaat Taahhüt Hizmetimiz:
/hizmetler/detay/taahhut-isleri-3639

Gerçek Projelerimiz:
/projeler