Esaslı Unsur Nedir? Nasıl Belirlenir?

Esaslı Unsur Nedir ve Nasıl Belirlenir?

Esaslı unsur, yapım işlerine ait iş deneyim belgelerinde, gerçekleştirilen projenin ana karakterini ifade eden iş grubudur.

Basit şekilde anlatmak gerekirse esaslı unsur şu sorunun cevabıdır:

“Bu proje gerçekte hangi ana yapım işini gerçekleştirmek amacıyla yapılmıştır?”

Bir projenin içerisinde aynı anda;

• Bina
• Yol
• Tünel
• Köprü
• Mekanik tesisat
• Elektrik tesisatı
• Altyapı
• Peyzaj

gibi çok sayıda farklı iş grubu bulunabilir.

Ancak bütün bu imalatların aynı sözleşme içerisinde bulunması, projenin ana karakterinin belirsiz olduğu anlamına gelmez.

Esaslı unsur belirlenirken;

projenin amacı,

yapının işlevi

ve

toplam iş tutarı içerisindeki farklı benzer iş gruplarının parasal dağılımı

birlikte değerlendirilir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde esaslı unsur, proje bütünlüğü içinde yapının amacı ve işlevi ile gerçekleştirilen toplam iş tutarındaki farklı iş gruplarının dağılımı dikkate alınarak belirlenen ana iş grubu olarak tanımlanmaktadır.

Esaslı unsur özellikle kamu ihalelerinde önemlidir.

Çünkü iş deneyim belgesinin esaslı unsuru yeni ihaledeki;

ihale konusu işe

veya

benzer işe

uygunsa, bazı durumlarda iş deneyim belgesinin tamamı değerlendirmeye alınabilir.

Bu nedenle bir iş bitirme belgesini incelerken yalnızca belge tutarına bakmak yeterli değildir.

Şu üç sorunun birlikte sorulması gerekir:

Belgenin esaslı unsuru nedir?

Yeni ihalede hangi işler benzer iş kabul ediliyor?

Esaslı unsur bu benzer işle uyumlu mu?

KAMA Mühendislik Mimarlık İnşaat Taahhüt olarak bu rehberde esaslı unsur kavramını gerçek ihale mantığı ve örnek hesaplamalar üzerinden ayrıntılı şekilde açıklıyoruz.

Güncelleme tarihi: 30 Ekim 2026

Esaslı Unsur Nedir? Kısa Cevap

Esaslı unsur; bir yapım işinin proje bütünlüğü içerisinde ana karakterini oluşturan benzer iş grubudur.

Belirlenirken yalnızca hangi iş grubunun parasal tutarının daha yüksek olduğuna bakılmaz.

Aynı zamanda;

• Projenin ne amaçla yapıldığı
• Yapının hangi işlevi yerine getirdiği
• Farklı iş gruplarının toplam iş içindeki ağırlıkları

değerlendirilir.

Bu nedenle:

“En yüksek yüzde hangi iş grubundaysa esaslı unsur kesinlikle odur.”

şeklinde bir kural yoktur.

Esaslı Unsur Neden Önemlidir?

Esaslı unsurun en önemli etkilerinden biri iş deneyim belgesinin değerlendirilmesinde ortaya çıkar.

Genel kural olarak, ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında olmayan imalatların tutarları iş deneyimi hesabında değerlendirilmez.

Ancak iş deneyim belgesinin esaslı unsuru, katılınan ihalenin konusu veya benzer işiyle uyumluysa iş deneyim belgesinin tamamı değerlendirmeye alınabilir.

Bu fark milyonlarca liralık iş deneyimi anlamına gelebilir.

Esaslı Unsurun İş Deneyimine Etkisine Basit Örnek

Bir firmanın:

200.000.000 TL

güncellenmiş iş deneyim belgesi bulunduğunu düşünelim.

Belge içerisinde;

A/V Karayolu İşleri = 130 milyon TL

A/I Köprü İşleri = 45 milyon TL

D Grubu Elektrik İşleri = 25 milyon TL

bulunsun.

Belgenin esaslı unsuru:

A/V Karayolu İşleri

olarak belirlenmiş olsun.

Firma daha sonra A/V grubunun benzer iş kabul edildiği bir ihaleye katılırsa, esaslı unsur uygun olduğu için yalnızca 130 milyon TL'lik A/V kısmının değil, şartların sağlanması halinde 200 milyon TL'lik iş deneyim belgesinin tamamınındeğerlendirilmesi mümkün olabilir.

İşte esaslı unsurun ihale yeterliği açısından en önemli sonuçlarından biri budur.

Esaslı Unsur ile Benzer İş Aynı Şey midir?

Hayır.

Bu iki kavram birbirine bağlıdır ancak farklıdır.

Esaslı Unsur

Daha önce gerçekleştirdiğiniz işin ana karakterini gösterir.

Benzer İş

Katılacağınız yeni ihalede idare tarafından kabul edilen iş deneyimi türünü gösterir.

Örneğin:

Firmanın eski işinin esaslı unsuru:

B/III Bina İşleri

olsun.

Yeni ihalede benzer iş:

B/III Bina İşleri

olarak belirlenmişse iki kavram birbiriyle uyumludur.

Bu durumda belgenin tamamının iş deneyiminde değerlendirilmesi gündeme gelebilir.

Esaslı Unsur ile İş Grubu Aynı Şey midir?

Hayır.

Bir iş deneyim belgesinde birden fazla iş grubu bulunabilir.

Örneğin:

A/I Köprü

A/II Tünel

A/VI Demiryolu

B/III Bina

D Grubu Elektrik

aynı proje içerisinde bulunabilir.

Bunların her biri iş grubudur.

Esaslı unsur ise bunlardan projenin ana karakterini temsil eden gruptur.

Kısaca:

İş grubu = Projedeki yapım işi türlerinden biri

Esaslı unsur = Projenin ana karakterini temsil eden iş grubu

Esaslı Unsur Nasıl Belirlenir?

Esaslı unsur belirlenirken temel olarak üç konu değerlendirilir.

1. Projenin Yapım Amacı

İlk soru:

Bu proje neden yapılmıştır?

Örneğin bir demiryolu projesinde;

köprü,

tünel,

istasyon,

elektrik,

sinyalizasyon

gibi çok sayıda imalat olabilir.

Ancak projenin temel amacı iki nokta arasında demiryolu ulaşımının sağlanmasıysa, bu amaç esaslı unsur değerlendirmesinde önemlidir.

2. Yapının İşlevi

İkinci soru:

Tamamlanan yapı hangi fonksiyonu yerine getirecektir?

Örneğin;

hastane,

okul,

demiryolu,

karayolu,

baraj,

atıksu arıtma tesisi

birbirinden farklı işlevlere sahiptir.

İşin işlevi, projedeki farklı iş gruplarının hangisinin ana karakteri oluşturduğunun belirlenmesinde dikkate alınır.

3. İş Gruplarının Parasal Dağılımı

Üçüncü önemli kriter ise gerçekleştirilen toplam iş tutarı içerisindeki farklı iş gruplarının parasal ağırlığıdır.

Örneğin:

A/I Köprü = %30

A/II Tünel = %30

A/VI Demiryolu = %40

şeklinde bir dağılım bulunabilir.

Ancak bu yüzdelere yalnızca matematiksel şekilde bakılarak karar verilmez.

İşin amacı ve işlevi de hesaba katılır.

En Yüksek Yüzde Her Zaman Esaslı Unsur mudur?

Hayır.

Esaslı unsur konusunda yapılan en önemli yanlışlardan biri budur.

KİK'in verdiği örnek bu konuyu çok iyi açıklamaktadır.

Bir demiryolu yapım işinin:

%30'u A/I Köprü İşleri

%30'u A/II Tünel İşleri

%40'ı A/VI Demiryolu İşleri

olsun.

En yüksek oran zaten %40 ile demiryoludur.

Ancak esaslı unsurun A/VI olarak değerlendirilmesinin temel gerekçesi sadece %40 olması değildir.

Projenin amacı ve işlevi de demiryolu ulaşımını gerçekleştirmektir.

Bu nedenle esaslı unsur:

A/VI Grup Demiryolu İşleri

olarak belirlenebilir.

En Yüksek Yüzde ile Projenin Amacı Çelişirse Ne Olur?

İşte esaslı unsurun en ilginç kısmı burada ortaya çıkar.

KİK'in verdiği başka bir örnekte bir metro projesinin:

%70'i A/II Tünel İşleri

%15'i A/VI Demiryolu İşleri

%15'i B/III İstasyon Binası İşleri

olarak gerçekleşmiştir.

Burada en yüksek maliyet açık şekilde tüneldir.

Ancak projenin amacı bir metro/demiryolu ulaşım sistemi oluşturmaktır.

Bu nedenle esaslı unsur;

projenin amacı ve işlevi nedeniyle:

A/VI Demiryolu İşleri

olarak,

veya tünel işlerinin toplam iş içerisindeki çok yüksek oranı nedeniyle:

A/II Tünel İşleri

olarak belirlenebilir.

Bu örnek bize çok önemli bir şeyi gösterir:

Esaslı unsur sadece bir yüzde hesabı değildir.

Esaslı Unsur Matematiksel Bir Formülle mi Hesaplanır?

Hayır.

Esaslı unsur için:

“En yüksek yüzdeyi seç.”

şeklinde otomatik bir matematik formülü yoktur.

Değerlendirme;

proje bütünlüğü + amaç + işlev + iş grubu dağılımı

üzerinden yapılır.

Bu nedenle %51, %60 veya %70 gibi sabit bir eşik:

“Bu oranı geçen iş otomatik esaslı unsurdur.”

şeklinde yorumlanmamalıdır.

Esaslı Unsuru Kim Belirler?

İş deneyim belgesine esas olan işi gerçekleştiren firma kendi kendine:

“Benim esaslı unsurum B/III'tür.”

şeklinde resmi belirleme yapamaz.

Belge düzenlemeye yetkili kurum veya kuruluş tarafından düzenlenen iş deneyim belgesinde;

• Esaslı unsur
• Belge tutarının iş grupları itibarıyla dağılımı

yer alır.

İhaleye teklif verildiğinde ise ihale komisyonu, sunulan iş deneyim belgesinin esaslı unsurunun ihale konusu işe veya benzer işe uygun olup olmadığını değerlendirir. Güncel Yönetmelik, belge düzenlemeye yetkili kurumların esaslı unsur ve iş grubu dağılımını belgede göstermesini öngörmektedir.

Esaslı Unsur İş Bitirme Belgesinde Yazar mı?

Güncel sistemde belge düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlarca düzenlenen iş deneyim belgelerinde;

belgeye konu işin esaslı unsuruna

ve

belge tutarının iş grupları itibarıyla dağılımına

yer verilir.

Bu nedenle bir iş bitirme belgesini incelerken yalnızca;

belge tutarı,

geçici kabul tarihi

ve sözleşme bedeline

bakılmamalıdır.

Belgedeki:

Esaslı unsur

bölümü de mutlaka kontrol edilmelidir.

İş Deneyim Belgesinde İş Gruplarının Dağılımı Neden Yazılır?

Çünkü bir proje tek bir yapım işinden oluşmayabilir.

Örneğin bir hastane yapımında;

B Grubu bina işleri,

C Grubu mekanik işler,

D Grubu elektrik işleri,

E Grubu elektronik sistemler

birlikte bulunabilir.

Belgenin iş grupları itibarıyla dağılımı, daha sonra başka bir ihalede hangi bölümlerin iş deneyimi olarak değerlendirilebileceğinin belirlenmesine yardımcı olur.

Esaslı Unsur Uygunsa İş Bitirmenin Tamamı mı Sayılır?

Evet.

Bu konunun en önemli kuralı budur.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin 48'inci maddesine göre, normalde ihale konusu veya benzer iş kapsamında bulunmayan işler iş deneyimine dahil edilmez.

Ancak:

iş deneyim belgesinin esaslı unsuru ihale konusu işe veya benzer işe uygunsa

belge tutarının tamamı değerlendirilir.

Esaslı Unsurun Uygun Olmasına Örnek

Bir iş deneyim belgesinin toplam güncellenmiş tutarı:

300.000.000 TL

olsun.

Dağılım:

B/III Bina = 180 milyon TL

C Mekanik = 65 milyon TL

D Elektrik = 40 milyon TL

E Elektronik = 15 milyon TL

olsun.

Belgenin esaslı unsuru:

B/III Bina İşleri

olarak belirlenmiş olsun.

Yeni ihalede:

B/III Bina İşleri

benzer iş kabul ediliyorsa, esaslı unsur uygun olduğundan yalnızca 180 milyon TL'lik bina kısmı yerine şartların sağlanması halinde:

300 milyon TL'lik belgenin tamamı

iş deneyiminde değerlendirilebilir.

Esaslı Unsur Uygun Değilse Ne Olur?

Bu durumda iş deneyim belgesinin tamamı otomatik olarak kullanılamaz.

İhale konusu işe veya benzer işe uygun olan bölümlerin tutarı ayrıştırılarak değerlendirilir.

Örnek: Esaslı Unsuru Baraj Olan Belge ile Tünel İhalesi

Bir baraj projesinin iş deneyim belgesi:

Toplam:

300 milyon TL

Esaslı unsur:

A/VIII Barajlar

olsun.

Projenin içerisinde:

A/II Tünel İşleri = 70 milyon TL

bulunsun.

Firma daha sonra sadece:

A/II Tünel İşleri

benzer iş kabul edilen bir ihaleye katılsın.

Esaslı unsur A/II olmadığı için 300 milyon TL'lik belgenin tamamı tünel deneyimi olarak kullanılamaz.

Belge içerisindeki A/II kapsamındaki uygun işlerin tutarının ayrıştırılması gerekir.

Eğer güncellenmiş uygun A/II kısmı ihalenin istediği asgari iş deneyimini karşılıyorsa belge kullanılabilir.

Esaslı Unsurun Tam Belge Tutarına Etkisi Neden Önemli?

Örneğin bir ihalede gereken iş deneyimi:

200 milyon TL

olsun.

Firmanın belgesi:

Toplam = 300 milyon TL

İhale konusu işle uyumlu kısım = 150 milyon TL

olsun.

Esaslı Unsur Uygun Değilse

Değerlendirilebilecek tutar:

150 milyon TL

olabilir.

Bu durumda gerekli 200 milyon TL sağlanamaz.

Esaslı Unsur Uygunsa

Belgenin tamamı:

300 milyon TL

değerlendirmeye alınabilir.

Firma tutar kriterini sağlayabilir.

Bu nedenle esaslı unsur teorik bir kavram değil, doğrudan ihaleye katılabilme yeterliğini etkileyen bir konudur.

Birden Fazla Esaslı Unsur Olabilir mi?

Esaslı unsur tanım itibarıyla işin ana iş grubunu ifade eder.

Ancak bazı kompleks projelerde farklı değerlendirmelerin mümkün olduğu durumlar bulunabilir.

Metro örneğinde olduğu gibi projenin amacı:

A/VI Demiryolu

iken toplam maliyetin %70'ini oluşturan:

A/II Tünel

işi de çok baskın olabilir.

KİK'in Tebliğ örneğinde böyle bir projede esaslı unsurun A/VI veya A/II olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu belirtilmektedir.

Bu durum esaslı unsur belirlemesinin mekanik bir yüzde hesabı olmadığını bir kez daha göstermektedir.

Tamamlanmamış İşlerde Esaslı Unsur Belirlenebilir mi?

Her zaman değil.

Tamamlanamayan veya devredilen işlerde esaslı unsur belirlenirken, gerçekleştirilen kısmın projenin bütününün karakteristiğini yansıtıp yansıtmadığı değerlendirilir.

Gerçekleştirilen bölüm projenin ana karakterini gösterecek seviyedeyse esaslı unsur belirlenebilir.

Ancak yalnızca projenin küçük veya tek yönlü bir aşaması gerçekleştirilmişse esaslı unsur belirlenmeyebilir.

Yarım Kalan Otoyolda Esaslı Unsur Belirlenebilir mi?

Örneğin tamamlanamamış bir otoyol projesinin gerçekleştirilen bölümünde;

karayolu altyapısı

ve

karayolu üstyapısı

birlikte yapılmışsa, gerçekleştirilen bölüm projenin bütün karakteristiğini yansıtabilir.

Bu durumda esaslı unsur:

A/V Karayolu İşleri (Altyapı + Üstyapı)

olarak belirlenebilir.

Sadece Kazı Yapılan Boru Hattında Esaslı Unsur Olur mu?

Her zaman olmaz.

KİK'in açıklamasındaki örneklerden birinde yapımına başlanmış ancak tamamlanamamış bir boru hattında yalnızca:

kazı işi

yapılmış,

boru montajı ve yerine tespiti gerçekleştirilmemişse iş, boru hattı projesinin gerçek karakterini yeterince yansıtmamaktadır.

Bu nedenle böyle bir durumda esaslı unsur belirlenmemesi gerekir.

Bu çok önemli bir örnektir.

Çünkü:

“Projenin adı boru hattıydı, o halde esaslı unsur boru hattıdır.”

şeklinde otomatik değerlendirme yapılamaz.

Gerçekte hangi aşamaların gerçekleştirildiği önemlidir.

Birden Fazla Binadan Oluşan Projede Esaslı Unsur Nasıl Belirlenir?

Örneğin bir proje kapsamında 10 adet B/III bina yapılacak olsun.

İş yarım kalmış olsun.

Bu 10 binadan;

4 tanesi temelden çatıya,

kaba ve ince işleriyle,

bir bütün olarak

tamamlanmış,

diğer binalar ise kısmen yapılmış olsun.

Tamamlanan binalar proje karakterini yansıttığı için iş deneyim belgesinin esaslı unsuru:

B/III Bina İşleri

olarak belirlenebilir.

Hiçbir Bina Tamamlanmadıysa Ne Olur?

Aynı projede hiçbir bina temelden çatıya kadar projenin bütün karakterini yansıtacak seviyede tamamlanmamışsa esaslı unsur belirlenmeyebilir.

Yönetmelik de işin amacı ve işlevini gerçekleştirecek seviyede veya ilgili iş grubunun aşama ve kısımlarını yeterli şekilde içermeyecek ölçüde tamamlanan işlerde esaslı unsur belirtilmemesini öngörmektedir.

Bu durumda belgede gerçekleştirilen aşama ve kısımlar ayrıca belirtilir.

Esaslı Unsur Belirlenmemiş İş Deneyim Belgesi Kullanılamaz mı?

Hayır.

Esaslı unsur bulunmaması, iş deneyim belgesinin hiçbir şekilde kullanılamayacağı anlamına gelmez.

Ancak belgenin tamamının:

“Esaslı unsur benzer işe uygundur.”

gerekçesiyle değerlendirilmesi mümkün olmayabilir.

Bu durumda gerçekleştirilen ve ihale konusu veya benzer işe uygun olan iş bölümlerinin tutarları üzerinden değerlendirme yapılması gerekebilir.

Esaslı Unsur ile Projenin Adı Aynı Şey midir?

Hayır.

Projenin adı tek başına esaslı unsuru belirlemez.

Örneğin ihale adı:

“Metro Hattı Yapım İşi”

olabilir.

Ancak işin %70'i tünel imalatından oluşuyorsa esaslı unsur değerlendirmesinde hem:

A/VI Demiryolu

hem de

A/II Tünel

gündeme gelebilir.

Dolayısıyla ihale başlığı yalnızca başlangıç bilgisidir.

Projede gerçekten gerçekleştirilen işler değerlendirilmelidir.

Esaslı Unsur ile En Büyük Hakediş Kalemi Aynı Şey midir?

Hayır.

Tek bir poz veya hakediş kaleminin parasal büyüklüğü esaslı unsur anlamına gelmez.

Esaslı unsur;

tek poz,

tek imalat

veya tek hakediş kalemi

değil, Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği'ndeki ana iş grubudur.

Örneğin beton imalatı projenin en büyük maliyet kalemi olabilir.

Ancak:

“Beton esaslı unsurdur.”

denmez.

Betonun hangi ana yapım işinin içerisinde kullanıldığı değerlendirilir.

Esaslı Unsur ile Pursantaj Aynı Şey midir?

Hayır.

Pursantaj ve esaslı unsur tamamen farklı kavramlardır.

Pursantaj

İş gruplarının sözleşme bedeli içerisindeki ilerleme ve ödeme oranlarıyla ilgilidir.

Esaslı Unsur

İş deneyim belgesine konu yapım işinin ana karakterini belirleyen iş grubudur.

Pursantaj dağılımları parasal yapı hakkında bilgi sağlayabilir ancak pursantajdaki en yüksek oran otomatik olarak esaslı unsur anlamına gelmez.

Bina İşlerinde Esaslı Unsur Nasıl Belirlenir?

Yeni bina yapım işlerinde projenin temel karakteri çoğu zaman ilgili B Grubu bina işleri kapsamında değerlendirilebilir.

Örneğin;

temel,

betonarme,

duvar,

çatı,

ince işler,

mekanik,

elektrik

birlikte gerçekleştirilerek bina bir bütün olarak tamamlanmışsa, projenin işlevine ve niteliğine göre ilgili B Grubu bina işi esaslı unsur olabilir.

Burada mekanik ve elektrik maliyetlerinin bulunması, binanın ana fonksiyonunu otomatik olarak değiştirmez.

Hastane Projesine Örnek

Varsayımsal bir hastane yapım işinin dağılımı:

B/II Bina İşleri = %55

C Mekanik = %24

D Elektrik = %13

E Elektronik = %8

olsun.

Yapımın amacı ve işlevi:

bir hastane binasının gerçekleştirilmesi

olduğundan, diğer şartlar da uygunsa esaslı unsur B/II bina işleri olarak belirlenebilir.

Mekanik işlerin %24 olması tek başına projenin esaslı unsurunu C grubuna dönüştürmez.

Mekanik İşlerin Daha Yüksek Olduğu Projede Ne Olur?

Örneğin özel teknik bir tesisin:

Bina = %30

Mekanik = %50

Elektrik = %20

olduğunu varsayalım.

Bu durumda sadece:

“Mekanik %50, esaslı unsur kesin C grubudur.”

denmemelidir.

Projenin amacı ve işlevi ile mekanik sistemlerin tesisin ana fonksiyonunu oluşturup oluşturmadığı birlikte değerlendirilmelidir.

Esaslı unsur somut projenin gerçek teknik yapısı üzerinden belirlenir.

Güçlendirme İşlerinde Esaslı Unsur Nasıl Belirlenir?

Bir bina güçlendirme işi her zaman yeni bina yapımıyla aynı şekilde değerlendirilmez.

Örneğin iş;

kolon mantolama,

perde ilavesi,

temel güçlendirme,

betonarme onarım

ve buna bağlı mimari tamamlama işlerinden oluşabilir.

Bu durumda ihale konusu işin;

güçlendirme,

onarım

ve mevcut yapıyla ilişkisi değerlendirilmelidir.

Benzer İş Grupları Tebliği, tamamlama, onarım, güçlendirme ve montaj türü işlerde benzer işin işin gerçek niteliği dikkate alınarak ve rekabeti engellemeyecek biçimde belirlenmesini öngörmektedir.

Bu nedenle güçlendirme belgesini otomatik olarak tam yeni bina yapımı belgesi gibi değerlendirmek doğru değildir.

Onarım İşlerinde Esaslı Unsur Nasıl Değerlendirilir?

Mevcut bir binanın;

çatısının,

mekanik tesisatının,

elektrik sisteminin,

cephelerinin,

ince işlerinin

onarılması gibi projelerde yapılan işin gerçek karakteri incelenmelidir.

Örneğin sadece mekanik tesisat yenilenmişse, bina B Grubu bir yapı olsa bile işin ana karakteri mekanik tesisat olabilir.

Dolayısıyla:

“Çalıştığım bina B/III'tü, yaptığım her iş B/III olur.”

mantığı doğru değildir.

Kaba İnşaat İşinin Esaslı Unsuru B/III Olur mu?

Her durumda otomatik olarak değil.

Eğer yapılan iş sadece daha büyük bir bina projesinin belirli bir kısmıysa ve bina projenin amacı ve işlevini gerçekleştirecek seviyede tamamlanmamışsa esaslı unsur belirlenmesi ayrıca değerlendirilmelidir.

Özellikle;

yalnızca temel,

yalnızca betonarme,

yalnızca kazı,

yalnızca belirli bir aşama

gerçekleştirilmiş işlerde:

“Projenin nihai hali B/III bina olduğu için esaslı unsur da kesin B/III'tür.”

şeklinde otomatik sonuç çıkarılmamalıdır.

Gerçekleştirilen kısmın proje bütünlüğünün karakteristiğini yansıtıp yansıtmadığı önemlidir.

İş Deneyim Belgesinde Esaslı Unsur Yanlışsa Ne Yapılmalı?

Firma kendi başına iş deneyim belgesindeki esaslı unsuru değiştiremez.

Belge düzenlemeye yetkili idare tarafından;

sözleşme,

hakedişler,

projeler,

gerçekleştirilen imalatlar,

iş grupları

incelenerek belge oluşturulur.

Bir firmanın belgesindeki esaslı unsur veya iş grubu dağılımının hatalı olduğunu düşündüğü durumda belgeyi düzenleyen idare nezdinde dayanak belgeler üzerinden konunun değerlendirilmesi gerekir.

Esaslı Unsur İhale Komisyonu Tarafından Değiştirilebilir mi?

İhale komisyonunun temel görevi sunulan iş deneyim belgesini ihale dokümanındaki yeterlik şartlarıyla karşılaştırmaktır.

Belge düzenlenirken yapılan resmi esaslı unsur tespiti ile belge içerisindeki iş grubu dağılımı değerlendirmede kullanılır.

Gerekli görülmesi halinde belgeyi düzenleyen kurumdan iş deneyimine ilişkin bilgi ve belgeler istenebilir.

Bu nedenle yüklenicinin yalnızca kendi hazırladığı:

“Bu iş aslında A/II'dir.”

şeklindeki açıklaması resmi belge değerlendirmesinin yerine geçmez.

Esaslı Unsur Değerlendirmesinde Hangi Belgeler Önemlidir?

Somut duruma göre aşağıdaki belgeler önemli olabilir:

• İş deneyim belgesi
• Sözleşme
• Hakedişler
• Kesin hakediş
• Geçici kabul
• Projeler
• İş kalemi icmalleri
• İş grubu tutarları
• Yapı ruhsatı
• Yapı kullanma izin belgesi
• Teknik şartnameler
• Metraj ve hesap cetvelleri

Esaslı unsurun amacı, işin gerçek teknik niteliğinin ortaya çıkarılmasıdır.

Esaslı Unsur Kontrolü Nasıl Yapılır?

Bir kamu ihalesine teklif hazırlarken şu yöntemi kullanabilirsiniz.

1. İş Deneyim Belgenizi Açın

Belgedeki:

esaslı unsur

alanını kontrol edin.

2. İş Gruplarının Dağılımını İnceleyin

Belgede hangi iş grupları bulunuyor?

Her grubun tutarı ne kadar?

3. Yeni İhalenin Benzer İş Şartına Bakın

İdari şartnamede:

A/II mi?

A/V mi?

B/III mü?

C/II mi?

hangi grup belirtilmiş?

4. Esaslı Unsur ile Benzer İşi Karşılaştırın

Aynı veya uygun iş grubu mu?

5. Esaslı Unsur Uygunsa

Belgenin tamamının değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini kontrol edin.

6. Esaslı Unsur Uygun Değilse

İhale konusu veya benzer işe uygun kısmın tutarını belirleyin.

7. Tutarı Güncelleyin

İlgili iş deneyim tutarını güncel değere getirin.

8. Asgari İş Deneyimiyle Karşılaştırın

İdari şartnamede istenen tutarı karşılıyor mu?

Bu kontrol teklif vermeden önce yapılmalıdır.

Esaslı Unsur Analizine Sayısal Örnek

Bir firmanın güncellenmiş iş deneyim belgesi:

250 milyon TL

olsun.

Dağılım:

A/V Karayolu = 140 milyon TL

A/I Köprü = 70 milyon TL

D Elektrik = 40 milyon TL

Belgenin esaslı unsuru:

A/V Karayolu

olsun.

Yeni ihalede gereken iş deneyimi:

200 milyon TL

ve benzer iş:

A/V

olsun.

Esaslı Unsur Kuralı Olmasaydı

Sadece A/V kısmı:

140 milyon TL

olduğu için gerekli 200 milyon TL sağlanamayacaktı.

Esaslı Unsur Uygun Olduğu İçin

Belgenin tamamı:

250 milyon TL

değerlendirilebilir.

Böylece iş deneyimi tutarı yeterli hale gelebilir.

Bu örnek esaslı unsurun neden yükleniciler açısından bu kadar önemli olduğunu açıkça göstermektedir.

Esaslı Unsur Olmasaydı Ne Olurdu?

Esaslı unsur sistemi bulunmasaydı kompleks projelerde her ihalede iş deneyim belgesinin içerisindeki bütün iş gruplarının tek tek ayrıştırılması gerekirdi.

Örneğin bir karayolu projesi;

köprü,

tünel,

elektrik,

altyapı

gibi farklı disiplinlerden oluşsa bile projenin ana amacı bir karayolu oluşturmaktır.

Esaslı unsur sistemi bu proje bütünlüğünün iş deneyimi değerlendirmesinde dikkate alınmasını sağlar.

Esaslı Unsur Belirlerken Yapılan Hatalar

En Yüksek Yüzdeyi Otomatik Esaslı Unsur Kabul Etmek

Yanlıştır.

Projenin amacı ve işlevi de değerlendirilmelidir.

Projenin Adına Bakıp Karar Vermek

İhale veya proje adı tek başına yeterli değildir.

Her Bina İşini B/III Kabul Etmek

Onarım, güçlendirme, ikmal veya belirli tesisat işleri ayrı değerlendirme gerektirebilir.

Her Büyük İmalatı Esaslı Unsur Sanmak

Beton veya demir gibi bir imalat kalemi esaslı unsur değildir.

Esaslı unsur bir benzer iş grubudur.

Pursantajla Esaslı Unsuru Karıştırmak

En yüksek pursantaj her zaman esaslı unsur değildir.

Tamamlanmayan İşte Projenin Nihai Haline Bakmak

Gerçekte gerçekleştirilen kısmın proje karakteristiğini yansıtması gerekir.

Esaslı Unsur Uygun Değilken Belgenin Tamamını Kullanmak

Genel olarak yalnızca ihale konusu veya benzer işe uygun kısım değerlendirilir.

İş Grubu Dağılımını Kontrol Etmemek

Belge içerisinde yeni ihaleye uygun önemli bir iş kısmı bulunabilir.

Esaslı Unsur Hakkında Sık Sorulan Sorular

Esaslı unsur nedir?

Esaslı unsur, bir yapım işinin proje bütünlüğü içerisindeki amacı, işlevi ve iş gruplarının parasal dağılımı dikkate alınarak belirlenen ana iş grubudur.

Esaslı unsur nasıl belirlenir?

Projenin yapım amacı, yapının işlevi ve farklı benzer iş gruplarının toplam iş tutarı içerisindeki ağırlıkları birlikte değerlendirilir.

En yüksek yüzde esaslı unsur mudur?

Her zaman değildir. İşin amacı ve işlevi parasal dağılımla birlikte değerlendirilir.

Esaslı unsur iş bitirme belgesinde yazar mı?

Güncel sistemde belge düzenlemeye yetkili kurumların düzenlediği iş deneyim belgelerinde esaslı unsur ve iş gruplarının tutar dağılımına yer verilir.

Esaslı unsur ile benzer iş aynı mı?

Hayır. Esaslı unsur eski projenizin ana karakteridir; benzer iş ise yeni ihalenin kabul ettiği iş deneyimi türüdür.

Esaslı unsur benzer işe uygunsa ne olur?

İş deneyim belgesinin esaslı unsuru ihale konusu veya benzer işe uygunsa belge tutarının tamamı değerlendirilebilir.

Esaslı unsur uygun değilse belge kullanılamaz mı?

Belge tamamen kullanılamaz hale gelmez. İhale konusu veya benzer işe uygun olan iş bölümlerinin tutarı ayrıştırılarak değerlendirilebilir.

Bir projede birden fazla iş grubu olabilir mi?

Evet. Büyük yapım projelerinde çok sayıda farklı benzer iş grubu aynı sözleşmede bulunabilir.

Tamamlanmamış işte esaslı unsur olur mu?

Gerçekleştirilen bölüm projenin bütün karakteristiğini yansıtıyorsa olabilir. Yeterli seviyede tamamlanmamışsa esaslı unsur belirtilmeyebilir.

Sadece kazı yapılan boru hattının esaslı unsuru boru hattı olur mu?

KİK'in verdiği örnekte yalnızca kazı yapılmış, boru montajı gerçekleştirilmemiş tamamlanmamış bir işte esaslı unsur belirlenmemektedir.

Birkaç bina tamamlandıysa B/III esaslı unsur olabilir mi?

Birden fazla B/III binadan oluşan projede bazı binalar temelden çatıya kaba ve ince işleriyle bütün olarak tamamlanmışsa, diğerleri kısmi kalsa dahi B/III esaslı unsur belirlenmesi mümkün olabilir.

Esaslı unsur sadece iş bitirme belgelerinde mi önemlidir?

İş deneyim belgelerinin ihale yeterliğinde değerlendirilmesi açısından önemlidir. Belge türü ve somut işin durumuna göre ilgili Yönetmelik hükümleri birlikte uygulanır.

Esaslı unsur firma sınıfı mıdır?

Hayır. Firmanın sınıfı değildir; belirli bir iş deneyim belgesine konu yapım işinin ana iş grubunu ifade eder.

Esaslı Unsur Nasıl Belirlenir? Kısa Özet

Esaslı unsur hesabını şu mantıkla düşünebilirsiniz:

1. Gerçekleştirilen projenin tamamına bakılır.

2. Projenin hangi amaçla yapıldığı belirlenir.

3. Yapının hangi işlevi yerine getirdiği değerlendirilir.

4. Projedeki farklı benzer iş grupları belirlenir.

5. Bu grupların toplam iş tutarındaki parasal dağılımı incelenir.

6. Projenin ana karakterini temsil eden iş grubu belirlenir.

Bu grup:

esaslı unsur

olur.

Ancak bu bir:

“En yüksek yüzdeli grubu seç.”

formülü değildir.

Doğru yaklaşım:

Proje Amacı + Yapı İşlevi + İş Grubu Dağılımı = Esaslı Unsur Değerlendirmesi

şeklindedir.

Esaslı Unsurun İş Deneyimi Açısından Özeti

Kamu ihalesine katılırken esaslı unsurun en önemli etkisini şu şekilde özetleyebiliriz:

Esaslı Unsur Benzer İşe Uygunsa

İş deneyim belgesinin tamamı değerlendirilebilir.

Esaslı Unsur Benzer İşe Uygun Değilse

Genel olarak yalnızca ihale konusu veya benzer işe uygun işlerin tutarı değerlendirilir.

Bu nedenle milyonlarca liralık bir iş deneyim belgesinin ihalede ne kadarının kullanılabileceğini belirleyen en önemli bilgilerden biri:

belgenin esaslı unsurudur.

KAMA Mühendislik İhale Bilgi Rehberleri

Kamu yapım ihalelerinde iş deneyimini doğru değerlendirmek için yalnızca iş bitirme belgesinin tutarını bilmek yeterli değildir.

Süreç;

İş Deneyim Belgesi

↓

Benzer İş Grubu

↓

Esaslı Unsur

↓

Uygun İş Deneyim Tutarı

↓

Belge Güncelleme

↓

İhale Yeterliği

şeklinde birlikte değerlendirilmelidir.

KAMA Mühendislik Mimarlık İnşaat Taahhüt olarak kamu yapım ihalelerinde kullanılan bu teknik kavramları uygulamadaki mantığı ve örnek hesaplamalarla açıklıyoruz.

İş Bitirme ve İş Deneyim Belgesi Nedir?
İlgili rehberimizi inceleyin.

Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Nedir?
İlgili rehberimizi inceleyin.

Yaklaşık Maliyet Nedir ve Nasıl Hazırlanır?
İlgili rehberimizi inceleyin.

Sınır Değer Nedir ve Nasıl Hesaplanır?
İlgili rehberimizi inceleyin.

Aşırı Düşük Teklif Nedir ve Nasıl Açıklanır?
İlgili rehberimizi inceleyin.

Sıradaki Rehberler:

İş Bitirme Belgesi Nasıl Güncellenir?

B/III İş Bitirme Belgesi Nedir?

İhale Yeterlik Kriterleri Nelerdir?

İş Ortaklığında İş Deneyimi Nasıl Hesaplanır?

Alt Yüklenici İş Bitirme Belgesi Nasıl Alınır?

Pursantaj Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Metraj Nedir ve Nasıl Hazırlanır?

Hakediş Nedir ve Nasıl Hazırlanır?

İnşaat Taahhüt Hizmetimiz:
/hizmetler/detay/taahhut-isleri-3639

Gerçek Projelerimiz:
/projeler