Aşırı Düşük Teklif Nedir? Nasıl Açıklanır?

Aşırı Düşük Teklif Nedir ve Nasıl Açıklanır?

Aşırı düşük teklif, kamu yapım ihalelerinde hesaplanan sınır değerin altında kalan ve ihale dokümanındaki yönteme göre teklif sahibinden maliyet bileşenlerini açıklaması istenebilen tekliftir.

Bir teklifin sınır değerin altında kalması, teklifin mutlaka hatalı olduğu veya yüklenicinin işi gerçekleştiremeyeceği anlamına gelmez.

Ancak yüklenicinin;

“Bu işi teklif ettiğim bedelle gerçekten yapabilirim.”

iddiasını yalnızca sözlü olarak değil, Kamu İhale Genel Tebliği'nde belirlenen yöntem ve belgelerle açıklayabilmesi gerekir.

Bu nedenle aşırı düşük teklif açıklaması;

birkaç proforma fatura toplamaktan,

piyasa fiyatı yazmaktan

veya “malzemeyi ucuza alıyorum” demekten

çok daha kapsamlı teknik ve mali bir çalışmadır.

Yapım işleri açısından açıklamanın merkezinde;

• Açıklama istenen iş kalemleri
• Analizler
• Analiz girdileri
• Metrajlar
• Kamu kurumlarının birim fiyat ve rayiçleri
• Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri
• İşçilik maliyetleri
• Makine maliyetleri
• Nakliye
• Kâr ve genel gider
• Teknik avantajlar

bulunur.

KAMA Mühendislik Mimarlık İnşaat Taahhüt olarak bu rehberde aşırı düşük teklif açıklamasını yalnızca mevzuat tanımıyla değil, bir yüklenicinin açıklama dosyası hazırlarken izlemesi gereken mantık üzerinden ele alıyoruz.

Güncelleme tarihi: 30 Ekim 2026

Aşırı Düşük Teklif Nedir? Kısa Cevap

Yapım işleri ihalelerinde ihale komisyonu teklifleri değerlendirdikten sonra sınır değeri hesaplar.

İhale dokümanında aşırı düşük teklif açıklaması yönteminin uygulanacağı belirtilmişse, sınır değerin altında kalan teklifler aşırı düşük teklif olarak belirlenir ve bu isteklilerden tekliflerinin önemli maliyet bileşenlerini yazılı olarak açıklamaları istenir.

Yüklenici;

malzeme,

işçilik,

makine,

nakliye,

teknik çözüm,

tedarik avantajı

ve diğer maliyet unsurlarını mevzuata uygun belgelerle açıklayabilirse teklifinin ekonomik olarak uygulanabilir olduğunu gösterebilir.

Açıklaması yeterli görülmeyen veya süresi içinde açıklama sunmayan isteklinin teklifi reddedilir.

Aşırı Düşük Teklif ile Sınır Değer Arasındaki Fark Nedir?

Bu iki kavram doğrudan bağlantılıdır ancak aynı şey değildir.

Sınır Değer

Geçerli teklifler ve yaklaşık maliyet kullanılarak Kamu İhale Kurumunun belirlediği yönteme göre hesaplanan matematiksel eşiktir.

Aşırı Düşük Teklif

Bu sınırın altında kalan ve ihale dokümanındaki yönteme göre açıklamaya tabi tutulan tekliftir.

Kısaca:

Sınır değer = eşik

Aşırı düşük teklif = eşiğin altında kalan teklif

Sınır değerin nasıl hesaplandığını ayrıntılı olarak anlattığımız:

Sınır Değer Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

rehberimizi ayrıca inceleyebilirsiniz.

Sınır Değerin Altında Kalmak Teklifin Eleneceği Anlamına mı Gelir?

Her zaman değil.

İhale dokümanında uygulanacak yönteme göre iki farklı sonuç ortaya çıkabilir.

Aşırı Düşük Teklif Açıklaması İstenebilir

İstekliye teklifini açıklaması için süre verilir.

Açıklaması uygun bulunursa teklifi değerlendirmede kalabilir.

Açıklama İstenmeden Teklif Reddedilebilir

Mevzuatın izin verdiği ve ihale dokümanında bu yöntemin düzenlendiği durumlarda sınır değerin altında kalan teklifler açıklama alınmadan reddedilebilir.

Bu nedenle ihaleye teklif verirken yalnızca sınır değeri tahmin etmek yeterli değildir.

İdari şartnamenin “Aşırı Düşük Teklifler” maddesi mutlaka okunmalıdır.

2026 Yılında Hangi Yapım İhalelerinde Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Zorunludur?

2026 yılı için yapım işleri eşik değeri 686.924.429 TL seviyesindedir.

Bunun yarısı:

343.462.214,50 TL

olmaktadır.

Yaklaşık maliyeti eşik değerin yarısına eşit veya bunun üzerinde bulunan yapım işi ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi zorunludur.

Bu seviyenin altındaki ihalelerde ise mevzuatın izin verdiği çerçevede açıklama isteme veya sınır değerin altındaki teklifleri açıklama almadan reddetme yöntemlerinden biri tercih edilebilir.

Bu tutarlar yıllık olarak değişebildiği için yazının ilerleyen yıllarda güncellenmesi gerekir.

Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Kaç Gün İçinde Verilir?

Yapım işleri ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklaması için isteklilere beş iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekir.

Bu süre oldukça kritiktir.

Çünkü yüklenicinin kısa süre içerisinde;

• Analizleri hazırlaması
• Fiyat tekliflerini toplaması
• Muhasebe belgelerini hazırlatması
• Maliyet ve satış tespit tutanaklarını düzenletmesi
• Metrajları kontrol etmesi
• Kamu rayiçlerini eşleştirmesi
• Nakliye hesaplarını oluşturması
• Belgelerin tamamını kontrol etmesi

gerekebilir.

Bu nedenle profesyonel yüklenicilerin aşırı düşük açıklamasına sınır değer açıklandıktan sonra değil, teklif hazırlama aşamasında hazırlanmaya başlaması daha sağlıklı bir yöntemdir.

Aşırı Düşük Teklif Açıklama Yazısında Neler Bulunur?

İdare, aşırı düşük teklif sahibi firmaya hangi iş kalemleri ve analiz girdileri hakkında açıklama yapılacağını bildirir.

İsteklinin kendi kendine;

“Ben şu kalemleri açıklayayım.”

şeklinde kapsam oluşturması doğru değildir.

Açıklama istenecek kalemlerin belirlenmesinde Kamu İhale Genel Tebliği'ndeki yöntem uygulanır.

Yaklaşık Maliyetin %80'lik Bölümü Nedir?

Aşırı düşük teklif açıklamasında işin bütün kalemleri aynı ayrıntıda sorgulanmaz.

İdare, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemlerini veya iş gruplarını büyükten küçüğe sıralar.

Yaklaşık maliyetin kümülatif olarak %80'lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/grupları sorgulama kapsamına alınır.

%80'i aşmaya neden olan iş kalemi de açıklama kapsamına dahil edilir.

Basit Örnek

Bir yapım işinin yaklaşık maliyetinde;

Betonarme işleri = %28

Çelik işleri = %20

Mekanik = %17

Elektrik = %14

Duvar = %8

Boya = %5

Diğer işler = %8

olsun.

Kümülatif olarak:

Betonarme → %28

• Çelik → %48
• Mekanik → %65
• Elektrik → %79
• Duvar → %87

olur.

%80 sınırını aşmaya neden olan duvar işleri de dahil edildiğinde açıklama kapsamı yaklaşık %87'ye kadar çıkabilir.

Yani “%80” her zaman tam olarak %80,00 anlamına gelmez.

Açıklama İstenen İş Kaleminin İçindeki Her Girdi Açıklanır mı?

Hayır.

İkinci bir eleme daha yapılır.

Açıklama istenecek iş kalemlerinin analizlerindeki;

malzeme,

makine,

işçilik,

nakliye

ve diğer girdiler ayrıca değerlendirilir.

%3 Kuralı Nedir?

Kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3'üne eşit veya altında kalan analiz girdileri genel olarak açıklama istenmeyecek girdiler arasında değerlendirilebilir.

Ancak bunun önemli bir istisnası vardır:

İşçilik girdileri %3'ün altında olsa bile açıklama dışı bırakılamaz.

İşçilik mutlaka açıklanır.

%15 Kuralı Nedir?

%3 veya altında kaldığı için açıklama dışına çıkarılabilecek küçük analiz girdilerinin toplamı sınırsız değildir.

Bu küçük girdilerin kümülatif toplamı, kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %15'ini aşarsa, Tebliğ'deki yöntem uygulanarak hangi girdilerin açıklama dışında kalacağı yeniden belirlenir.

Bu sistemin amacı küçük girdileri tek tek gereksiz yere belgeletmemek, ancak toplamda önemli bir maliyet bölümünün de açıklamasız bırakılmasını engellemektir.

Aynı Girdi Birden Fazla Analizde Kullanılıyorsa Ne Olur?

Örneğin motorin girdisi;

hafriyat analizinde,

nakliye analizinde,

iş makinesi analizinde

bulunabilir.

Aynı girdinin farklı iş kalemi analizlerindeki oranı ayrı ayrı değerlendirilir.

Girdi herhangi bir analizde %3 sınırının üzerinde kalıyorsa bu girdinin açıklanması gerekebilir.

Bu nedenle açıklama dosyası hazırlarken yalnızca bir analiz tablosuna bakmak yeterli değildir.

Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Nasıl Hazırlanır?

Sağlıklı bir açıklama çalışmasını şu sırayla yürütmek mümkündür.

1. İdarenin Gönderdiği Sorgulama Dosyasını Kontrol Edin

Öncelikle EKAP üzerinden gönderilen açıklama isteme yazısı ve ekleri incelenmelidir.

Kontrol edilmesi gereken temel belgeler:

• Açıklama istenen iş kalemleri
• Açıklama istenmeyen iş kalemleri
• Açıklama istenen analiz girdileri
• Açıklama istenmeyen analiz girdileri
• Analiz formatları
• Özel veya paçal poz analizleri
• Nakliye mesafeleri
• Son açıklama tarihi

olmalıdır.

2. Teklifinizdeki Metrajları Yeniden Kontrol Edin

Özellikle anahtar teslimi götürü bedel işlerde yüklenicinin kendi metrajları büyük önem taşır.

İstekli;

beton,

demir,

kalıp,

duvar,

boru,

kablo

ve diğer imalat miktarlarını kendi proje hesabına göre oluşturmuş olabilir.

Aşırı düşük teklif açıklamasında bu miktarların toplam teklif bedeliyle uyumlu olması gerekir.

Yanlış veya eksik metraj, analizlerin toplam teklif fiyatını açıklayamamasına neden olabilir.

3. Hesap Cetvelini Hazırlayın

Anahtar Teslimi Götürü Bedel İşlerde

Toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri veya iş grupları;

miktar,

birim fiyat

ve toplam tutarlarıyla hesap cetvelinde gösterilir.

Sorgulamaya tabi tutulan kalemler için ayrıca analiz hazırlanır.

Sorgulanmayan iş kalemlerinin her birini ayrı ayrı göstermek zorunlu değildir; bunlar toplam tutar halinde gösterilebilir.

Ancak sorgulanmayan iş kalemleri için ayrılan toplam bedel, teklif bedelinin %10'undan az olamaz.

Teklif Birim Fiyatlı İşlerde

Açıklama istenen iş kalemlerinin teklif birim fiyatlarına ilişkin analizler sunulur.

4. İdarenin Verdiği Analiz Formatına Uyun

Bu konu aşırı düşük teklif açıklamasında en kritik başlıklardan biridir.

İdare;

malzeme,

işçilik,

makine,

nakliye

ve diğer girdileri içeren analiz formatını belirleyebilir.

İsteklinin kendi hazırladığı analiz, idarenin verdiği format ve teknik şartlarla uyumlu olmalıdır.

İdarenin verdiği formatın dışına çıkılması açıklamanın reddedilmesine neden olabilir.

5. Analizde Kâr ve Genel Gideri Unutmayın

2026 itibarıyla yapım işleri aşırı düşük teklif açıklamalarında çok önemli kurallardan biri şudur:

Sunulan analizlerde, kâr ve genel gider hariç analiz girdileri toplamının en az %10'u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur.

Örnek

Malzeme + işçilik + makine + nakliye toplamı:

1.000 TL

ise asgari:

100 TL

yüklenici kârı ve genel gider öngörülmelidir.

Dolayısıyla analiz fiyatı en az:

1.100 TL

seviyesinde oluşacaktır.

Bu düzenleme açıklama hazırlanırken mutlaka dikkate alınmalıdır.

6. Kamu Kurumlarının Birim Fiyatlarından Yararlanabilirsiniz

Aşırı düşük teklif açıklamasında her girdi için piyasadan fiyat teklifi toplamak zorunlu değildir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımladığı birim fiyatlardan yararlanılabilir.

Örneğin işin niteliğine göre;

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı,

Karayolları Genel Müdürlüğü,

Devlet Su İşleri,

İller Bankası,

Milli Savunma Bakanlığı,

Kültür ve Turizm Bakanlığı,

TEDAŞ

ve ilgili diğer kurumların yayımladığı birim fiyat veya rayiçler kullanılabilir.

İlan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aya ait güncel kamu birim fiyatının kullanılması ve gerekli listenin sunulması halinde belirli iş kalemleri için ayrıca analiz düzenlenmesi gerekmeyebilir. Güncel fiyat henüz yayımlanmamışsa son yayımlanan fiyat kullanılabilir.

Kamu Birim Fiyatını Doğrudan Kullanırsam Analiz Sunmak Gerekir mi?

Belirli şartlarla hayır.

İstekli kamu kurumunun yayımladığı güncel birim fiyatı veya bunun üzerinde bir fiyatı kullanıyorsa;

• Kurumun adı
• Poz numarası
• Kullanılan birim fiyat

liste halinde belirtilerek açıklama yapılabilir.

Bu durumda ilgili iş kalemi için ayrıca analiz düzenleme zorunluluğu bulunmayabilir.

Ancak kullanılan kamu birim fiyatının açıklama dosyasında doğru şekilde gösterilmesi gerekir.

Kamu Rayiçleri Nasıl Kullanılır?

Analiz ve yardımcı analizlerde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan güncel rayiçler kullanılabilir.

Poz numaralarıyla birlikte liste halinde gösterilen bu rayiçler için Tebliğ'deki bazı ilave tevsik belgelerinin sunulmasına gerek bulunmaz.

Bu yöntem özellikle;

beton,

demir,

işçilik,

makine,

çeşitli yapı malzemeleri

gibi standart girdilerin açıklanmasını kolaylaştırabilir.

Üçüncü Kişilerden Fiyat Teklifi ile Açıklama Yapılabilir mi?

Evet.

Ancak:

“Bir tedarikçiden kaşeli proforma aldım, yeterli.”

şeklinde düşünülmemelidir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin Tebliğ'deki mali ve belge koşullarını sağlaması gerekir.

Fiyat teklifinin dayanağı olarak ilgisine göre;

maliyet tespit tutanağı

veya

satış tutarı tespit tutanağı

düzenlenir.

Bu tutanaklar güncel düzenlemede aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulur.

Maliyet Tespit Tutanağı Nedir?

Fiyat teklifini veren firmanın ilgili mal veya hizmeti hangi maliyetle temin veya ürettiğini gösteren muhasebe kayıtlarına dayalı çalışmadır.

Mala ilişkin fiyat teklifi maliyet yöntemiyle açıklanıyorsa teklif edilen fiyat, tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz.

Hizmetlerde de teklif edilen birim fiyatın tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması gerekir.

Satış Tutarı Tespit Tutanağı Nedir?

Fiyat teklifini veren işletmenin gerçek satış kayıtları esas alınarak hesaplanan ağırlıklı ortalama satış tutarını gösteren belgedir.

Satış tutarı üzerinden açıklama yapılması halinde teklif edilen fiyat:

ağırlıklı ortalama satış tutarının %80'inin altında olamaz.

Örnek

Tedarikçinin ağırlıklı ortalama satış fiyatı:

1.000 TL

ise aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılabilecek fiyat:

1.000 × %80

= 800 TL'nin altında olamaz.

800 TL veya üzerinde bir bedel kullanılabilir.

Fiyat Teklifinde 1/20 Kuralı Nedir?

Üçüncü kişiden alınan fiyat teklifinin sadece kâğıt üzerinde oluşturulmaması için miktar açısından da belirli koşullar bulunmaktadır.

Örneğin satış tutarı tespit tutanağı kullanılacaksa fiyat teklifini veren firmanın ilgili dönemde, sorgulamaya tabi kalemlerde kullanılması öngörülen mal veya hizmet miktarının en az 1/20'si kadar satış gerçekleştirmiş olması gerekir.

Örnek

Açıklamada:

20.000 m² seramik kullanılacaksa,

fiyat teklifi veren firmanın ilgili dönemde en az:

20.000 / 20

= 1.000 m²

uygun satış geçmişine sahip olması gerekir.

Bu kural fiyat tekliflerinin gerçek ticari faaliyetle desteklenmesini sağlar.

Fiyat Teklifi Hangi Döneme Ait Olmalıdır?

Güncel düzenlemede ilgili maliyet veya satış kayıtlarında;

ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç aylık dönem

veya bundan önceki üç aylık dönem

esas alınabilmektedir.

Ayrıca fiyat teklifinin mutlaka ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması şart değildir.

Ancak dayanağının mevzuatta öngörülen dönem ve ticari kayıtlara uygun olması gerekir.

Fiyat Teklifini Veren Firmanın Faaliyet Alanı Önemli midir?

Evet.

Fiyat teklifinin, teklife konu alanda faaliyet gösteren bir işletmeden alınması gerekir.

Örneğin büyük miktarda hazır beton maliyetini, faaliyet alanı beton üretimi veya satışıyla ilgisiz bir işletmenin fiyat teklifiyle açıklamaya çalışmak sorun oluşturabilir.

Fiyat Teklifini Kim Onaylar?

Fiyat teklifinin dayanağındaki mali veya satış verileri, fiyat teklifini veren işletmenin beyannamelerini imzalamaya yetkili veya tam tasdik ilişkisi bulunan meslek mensubu tarafından ilgili mevzuata göre düzenlenir.

Gerekli meslek mensubu ibaresi, imza ve iletişim bilgilerinin belgede bulunması gerekir.

Bu nedenle fiyat teklifi alınırken muhasebe tarafının sürece en baştan dahil edilmesi faydalıdır.

Kendi Ürettiğim Malzemeyle Açıklama Yapabilir miyim?

Evet.

Tebliğ kapsamında istekli;

ürettiği,

satın aldığı,

sattığı

veya stokunda bulunan mallara ilişkin belirlenen belgelerden uygun olanları kullanabilir.

Bunlar arasında;

• Maliyet tespit tutanakları
• Satış tutarı tespit tutanakları
• Stok tespit belgeleri

gibi yöntemler bulunmaktadır.

Bu durum kendi üretim tesisine veya gerçek stok avantajına sahip yükleniciler açısından önemli olabilir.

Çimento ve Demir Fiyatı Nasıl Açıklanabilir?

Çimento ve demir ürünleri için üreticiler tarafından ilan edilmiş fiyat tarifelerinden yararlanılabilir.

Kullanılan tarifenin ilan ile ihale tarihi arasındaki geçerli dönemi göstermesi gerekir.

Özellikle yüksek miktarda betonarme imalat bulunan projelerde demir ve çimento maliyetlerinin doğru belgelenmesi aşırı düşük açıklamasının önemli bölümlerinden biri olabilir.

Kamu Kurumlarından Alınan Mal ve Hizmetler Nasıl Açıklanır?

Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal veya hizmetlerde;

• İlan edilen fiyat tarifeleri
• Kurumdan alınan fiyat teklifleri
• İlan edilen asgari fiyatlar

kullanılabilir.

Gerekli tarife veya fiyat belgesinin sunulması yeterli olabilir.

Özel Poz Nasıl Açıklanır?

Kamu kurumlarının standart pozlarında bulunmayan proje özelindeki imalatlar özel poz olarak karşımıza çıkabilir.

Özel poz için idarenin sorgulama ekinde verdiği analiz formatı bulunuyorsa yüklenicinin buna uygun analiz hazırlaması gerekir.

Analizde;

malzeme,

işçilik,

makine,

nakliye,

yardımcı girdiler

ve kâr-genel gider birlikte gösterilebilir.

Girdilerin fiyatları ise kamu rayiçleri, geçerli fiyat teklifleri ve Tebliğ'in izin verdiği diğer belgelerle açıklanabilir.

Paçal Poz Nedir ve Nasıl Açıklanır?

Paçal poz, birden fazla standart veya özel imalatı bir arada içeren iş kalemidir.

İdare, paçal iş kalemi için analiz girdilerini ve miktarlarını gösteren analiz formatını ihale dokümanında veya aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde vermelidir.

Yüklenici açıklamasını bu formata göre oluşturmalıdır.

Mekanik ve Elektrik İşleri Nasıl Açıklanır?

Sıhhi tesisat,

kalorifer tesisatı,

havalandırma,

asansör,

elektrik tesisatı

gibi iş kalemlerinde her zaman klasik inşaat pozlarındaki detaylı analiz sisteminin aynısını hazırlamak gerekmeyebilir.

Bu kalemlerde malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterilmesi suretiyle açıklama yapılması kabul edilebilir.

Örnek

Bir fan-coil sistemi:

Malzeme = 80.000 TL

Montaj = 12.000 TL

Toplam = 92.000 TL

şeklinde açıklanabilir.

Elbette kullanılan maliyetlerin yine uygun belgelerle tevsik edilmesi gerekir.

İşçilik Nasıl Açıklanır?

Aşırı düşük teklif açıklamasında işçilik en hassas girdilerden biridir.

Analizlerde yer alan işçilik fiyatları:

ihale tarihinde yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

Ayrıca daha önce belirttiğimiz gibi işçilik girdisi %3 sınırının altında kalsa bile açıklama istenilmeyecek girdiler arasında değerlendirilemez.

Bu nedenle işçilik maliyetini gerçek dışı biçimde düşürerek analiz toplamını aşağı çekmeye çalışmak mümkün değildir.

Makine ve Ekipman Maliyeti Nasıl Açıklanır?

Makine girdilerinde;

kamu kurumlarının rayiçleri,

makinenin kullanım süresi,

yakıt,

operatör,

amortisman,

bakım

ve işin niteliğine göre diğer girdiler kullanılabilir.

Firmanın kendi ekipmanına sahip olması maliyet avantajı oluşturabilir.

Ancak yalnızca:

“Makine bizim, maliyeti yok.”

demek yeterli değildir.

Gerçek ekonomik avantajın analizle ortaya konulması gerekir.

Nakliye Nasıl Açıklanır?

Nakliye özellikle;

hafriyat,

agrega,

beton,

dolgu,

taş,

malzeme taşımaları

gibi işlerde önemli maliyet oluşturabilir.

Açıklama istenecek nakliyelerde idarenin yaklaşık maliyet hesabında kullandığı, işin kendisine özgü alanlara ilişkin mesafelerin sorgulama yazısında belirtilmesi gerekir.

Nakliye analizinde;

mesafe,

araç tipi,

taşıma kapasitesi,

yakıt,

yükleme-boşaltma

gibi faktörler önemlidir.

Ekonomik Yapım Yöntemiyle Açıklama Yapılabilir mi?

Evet.

4734 sayılı Kanun ve ilgili düzenlemeler yalnızca alış faturalarına bakmaz.

Yüklenici;

daha ekonomik bir yapım yöntemi,

özel teknik çözüm,

avantajlı çalışma koşulu

veya işin özgün yapısından kaynaklanan maliyet avantajını açıklayabilir.

Ancak:

“Biz daha hızlı yapıyoruz.”

demek yeterli değildir.

Bu yöntemin kaç TL maliyet avantajı sağladığının ortaya konulması gerekir.

Avantajlı Tedarik Koşulu Nasıl Açıklanır?

Örneğin yüklenicinin;

kendi beton santrali,

kendi taş ocağı,

kendi prefabrik üretim tesisi,

yüksek hacimli satın alma anlaşması,

kendi iş makinesi filosu

bulunabilir.

Bunlar gerçek bir maliyet avantajı yaratabilir.

Ancak bu avantajın belgelenmesi ve teklif fiyatına nasıl yansıdığının gösterilmesi gerekir.

Aşırı Düşük Teklif Açıklamasında Örnek Analiz Mantığı

Tamamen örnek bir betonarme iş kalemi düşünelim.

Teklif edilen birim fiyat:

4.000 TL

olsun.

Analiz:

Beton girdisi: 1.500 TL

Demir girdisi: 1.050 TL

İşçilik: 300 TL

Makine: 180 TL

Nakliye: 120 TL

Diğer girdiler: 100 TL

Kâr ve genel gider hariç toplam:

3.250 TL

olsun.

2026 düzenlemesine göre bunun en az %10'u kadar yüklenici kârı ve genel gider ayrılması gerekir.

3.250 × %10 =

325 TL

Analiz fiyatı:

3.250 + 325 =

3.575 TL

olur.

Teklif edilen birim fiyat 4.000 TL olduğundan analiz matematiksel olarak teklif fiyatının içinde kalmaktadır.

Ancak bunun yeterli olması için beton, demir ve açıklama istenen diğer girdilerin de mevzuata uygun belgelerle tevsik edilmesi gerekir.

Analiz Fiyatı Teklif Fiyatından Yüksek Olabilir mi?

Hayır.

Aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğunuz analiz sonucunda bulunan fiyat, teklif ettiğiniz iş kalemi fiyatından yüksek çıkıyorsa teklifinizi matematiksel olarak açıklayamıyorsunuz demektir.

Tebliğ kapsamında analiz fiyatı teklif fiyatının üzerine çıkan isteklilerin teklifleri reddedilebilir.

Örnek

Teklif birim fiyatı:

3.500 TL

Analiz sonucu:

3.720 TL

ise sorun oluşur.

Çünkü yüklenici 3.720 TL maliyet açıkladığı bir işi 3.500 TL'ye teklif ettiğini göstermiş olur.

Hesap Hatası Olursa Direkt Elenir miyim?

Her hesap hatası otomatik ret anlamına gelmez.

Analizlerde çarpım veya toplama hataları bulunması halinde ihale komisyonu bazı matematiksel hataları girdilerin esas fiyatlarını kullanarak re'sen düzeltebilir.

Ancak düzeltme sonucunda analiz fiyatı teklif fiyatının üzerine çıkarsa teklif reddedilir.

Bu nedenle Excel tablolarındaki;

formül,

yuvarlama,

çarpım

ve toplamların gönderimden önce mutlaka kontrol edilmesi gerekir.

Bir Kuruş Kuralı Nedir?

Analizlerde açıklama istenilmeyen girdilerin dahi birim fiyat ve miktar çarpımından oluşan tutarlarında mevzuatın öngördüğü minimum para birimi kurallarına uyulmalıdır.

Açıklama istenilmeyen girdilere gerçek dışı biçimde:

0,00001 TL

gibi sembolik fiyatlar yazılarak maliyet düşürülemez.

Güncel düzenlemelerde bir kuruş altı değer ve yuvarlama kurallarına ilişkin özel hükümler bulunmaktadır.

Aşırı Düşük Teklif Açıklamasında Yapılan En Büyük Hatalar

1. Sorgulama Yazısını Tam Okumamak

İdarenin açıklama istediği kalemler yerine farklı kalemler açıklanırsa dosya sorunlu hale gelir.

2. Eski Kamu Birim Fiyatını Yanlış Kullanmak

İlan/davet tarihine göre hangi güncel fiyat veya rayicin kullanılabileceği kontrol edilmelidir.

3. Metrajı Eksik Hesaplamak

Özellikle anahtar teslim işlerde eksik metraj toplam teklif hesabını bozabilir.

4. Fiyat Teklifinin Dayanak Tutanaklarını Hazırlamamak

Salt kaşeli fiyat teklifinin her durumda yeterli olduğu düşünülmemelidir.

5. 1/20 Miktar Kuralını Kontrol Etmemek

Fiyat teklifi veren firmanın yeterli alış veya satış miktarı bulunmayabilir.

6. %80 Satış Kuralını Unutmak

Satış tutarı tespitine dayalı fiyat, ağırlıklı ortalama satış fiyatının %80'inden düşük olamaz.

7. İşçiliği Asgari Ücretin Altında Hesaplamak

İşçilik saatlik asgari ücretin altında açıklanamaz.

8. %10 Kâr ve Genel Gideri Eklememek

Güncel düzenlemedeki asgari kâr ve genel gider şartı unutulmamalıdır.

9. Analiz Formatını Değiştirmek

İdarenin verdiği analiz formatına ve teknik tanımlara uyulmalıdır.

10. Teknik Şartnameye Uymayan Ürünle Açıklama Yapmak

Daha ucuz olması tek başına yeterli değildir.

Fiyat teklifindeki ürünün teknik şartnameyi karşılaması gerekir.

11. Nakliyeyi Gerçekçi Açıklamamak

Özellikle büyük hacimli imalatlarda nakliye toplam maliyet üzerinde ciddi etki yapabilir.

12. Mekanik ve Elektrik Montajını Unutmak

Sadece cihaz veya malzeme fiyatını açıklayıp montajı sıfır kabul etmek hatalı sonuç doğurabilir.

13. Kârı Sıfırlayarak Teklif Açıklamaya Çalışmak

Güncel yapım işleri sisteminde asgari %10 kâr ve genel gider şartı nedeniyle bu yaklaşım ayrıca sorun oluşturur.

14. Belge Tarihlerini ve Dönemlerini Kontrol Etmemek

Muhasebe tutanaklarında doğru dönem kullanılmalıdır.

15. Son Güne Bırakmak

Beş iş günü gibi kısa bir sürede çok sayıda tedarikçi ve meslek mensubundan belge toplamak oldukça zor olabilir.

Açıklama Sunulmazsa Ne Olur?

Aşırı düşük teklif açıklaması istenen bir istekli verilen süre içerisinde açıklama sunmazsa teklifi reddedilir.

Aynı şekilde açıklama sunulmasına rağmen;

Tebliğ'e,

analiz formatına,

teknik şartnameye,

birim fiyat tarifine

veya yapım şartlarına uygun olmayan açıklamalar da reddedilebilir.

Açıklamam Reddedilirse İdare Sebebini Söylemek Zorunda mı?

Evet.

Açıklamasını süresinde sunduğu halde teklifi uygun görülmeyen isteklinin neden reddedildiğinin somut olarak belirtilmesi gerekir.

Yalnızca:

“Tebliğ 45'e uygun değildir.”

şeklindeki soyut bir ifade yeterli değildir.

Hangi düzenlemeye ve hangi nedenle aykırılık bulunduğunun belirtilmesi gerekir.

Bu konu daha sonraki şikâyet ve itirazen şikâyet süreçleri bakımından önemlidir.

Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Kabul Edilirse İhale Kesin Kazanılır mı?

Hayır.

Açıklamanızın uygun bulunması yalnızca teklifinizin aşırı düşük olması nedeniyle elenmesini engeller.

İhalenin üzerinizde kalabilmesi için;

yeterlik kriterlerinin sağlanması,

teklifin diğer yönlerden geçerli olması,

varsa fiyat dışı unsurlar,

ekonomik açıdan en avantajlı teklif sıralaması

ve diğer ihale şartlarının da sağlanması gerekir.

Sınır Değerin Üzerindeki İlk Firma İhaleyi Kesin Kazanır mı?

Hayır.

Bu da sektörde sık duyulan yanlış bilgilerden biridir.

Sınır değerin altında bulunan bir isteklinin aşırı düşük açıklaması uygun bulunursa bu firma değerlendirmeye devam edebilir ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olabilir.

Nitekim 2026 tarihli KİK kararlarında sınır altındaki isteklilerin açıklamalarının kabul edilerek ihalenin bu firmaların üzerinde bırakıldığı örnekler bulunmaktadır.

Dolayısıyla:

“Sınır üstündeki ilk teklif otomatik kazanır.”

şeklinde genel bir kural yoktur.

Aşırı Düşük Teklif Açıklama Dosyasında Kontrol Listesi

Göndermeden önce aşağıdakileri kontrol edin:

İdari Kontrol

• Açıklama süresi doğru mu?
• EKAP gönderimi doğru yapılacak mı?
• Belgeler imzalı mı?
• Meslek mensubu bilgileri eksiksiz mi?

Teknik Kontrol

• Doğru analiz formatları kullanıldı mı?
• Teknik şartnameyle uyumlu mu?
• İş kalemi birimleri doğru mu?
• Metrajlar kontrol edildi mi?

Mali Kontrol

• Kamu rayiçleri doğru döneme ait mi?
• Fiyat teklifleri doğru mu?
• %80 satış şartı kontrol edildi mi?
• 1/20 miktar şartı sağlanıyor mu?
• İşçilik asgari ücretin altında mı?
• Kâr ve genel gider en az %10 mu?
• Analiz fiyatı teklif fiyatını aşıyor mu?

Matematiksel Kontrol

• Çarpımlar doğru mu?
• Toplamlar doğru mu?
• Yuvarlamalar doğru mu?
• Genel toplam teklif bedeliyle uyumlu mu?

Bu kontrol listesindeki tek bir önemli hata dahi teklifin değerlendirme dışı kalmasına neden olabilir.

Aşırı Düşük Teklif Açıklaması İçin Profesyonel Yaklaşım Nasıl Olmalı?

Aşırı düşük açıklama aslında ihale gününden sonra başlayan bir süreç değildir.

Profesyonel yüklenici teklif hazırlarken zaten;

metrajlarını,

tedarikçi fiyatlarını,

kamu rayiçlerini,

işçilik maliyetini,

makine maliyetini,

nakliye analizini,

özel pozlarını

oluşturmuş olmalıdır.

Böyle bir altyapı mevcutsa açıklama talebi geldiğinde sıfırdan maliyet üretmek yerine mevcut teklif hesabı mevzuata uygun açıklama dosyasına dönüştürülebilir.

Bu hem süreyi kısaltır hem hata riskini azaltır.

Aşırı Düşük Teklif Hakkında Sık Sorulan Sorular

Aşırı düşük teklif nedir?

Yapım işleri ihalelerinde hesaplanan sınır değerin altında kalan ve ihale dokümanındaki yönteme göre maliyet bileşenlerinin açıklanması istenen tekliftir.

Aşırı düşük teklif açıklaması kaç gün içinde yapılır?

Yapım işleri için açıklama süresi beş iş gününden az olamaz.

Sınır değerin altında teklif vermek yasak mı?

Hayır. İstekli sınır değerin altında teklif verebilir. Ancak ihale dokümanına göre açıklama vermesi gerekebilir veya teklif açıklama alınmadan reddedilebilir.

Aşırı düşük teklif açıklaması kabul edilirse ihale kazanılır mı?

Otomatik olarak değil. Açıklamanın kabul edilmesi teklifin değerlendirmede kalmasını sağlar. Diğer ihale şartları da sağlanmalıdır.

Aşırı düşük açıklamasında proforma fatura yeterli midir?

Her durumda değildir. Üçüncü kişi fiyat tekliflerinin Tebliğ'de belirtilen maliyet veya satış tespit tutanaklarına ve diğer koşullara uygun olması gerekir.

%80 kuralı nedir?

İdare yaklaşık maliyetin kümülatif olarak %80'lik bölümünü oluşturan önemli iş kalemleri veya iş gruplarını belirleyerek bunlar üzerinden sorgulama yapar.

%3 kuralı nedir?

Kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3'üne eşit veya altında kalan bazı küçük analiz girdileri açıklama dışında bırakılabilir. İşçilik bunun istisnasıdır.

%15 kuralı nedir?

%3 nedeniyle açıklama dışında tutulabilecek küçük girdilerin toplamının analiz içindeki payının aşırı büyümesini önleyen ikinci eleme kuralıdır.

Aşırı düşük açıklamasında işçilik nasıl hesaplanır?

Analizlerdeki işçilik birim fiyatı ihale tarihinde yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

Yüklenici kârı ne kadar olmalıdır?

Güncel yapım işleri açıklamalarında kâr ve genel gider hariç analiz girdileri toplamının en az %10'u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi gerekir.

Kamu birim fiyatıyla açıklama yapılabilir mi?

Evet. İlgili koşulları sağlayan güncel kamu kurum birim fiyat ve rayiçleri aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılabilir.

Kendi ekipmanımı kullanmam avantaj sağlar mı?

Sağlayabilir. Ancak avantajın gerçek maliyet etkisinin uygun analiz ve belgelerle ortaya konulması gerekir.

Özel poz fiyatı nasıl açıklanır?

İdarenin verdiği analiz formatına göre malzeme, işçilik, makine, nakliye ve diğer girdiler hesaplanarak; bu girdiler uygun fiyat ve belgelerle tevsik edilir.

Mekanik ve elektrik pozları nasıl açıklanır?

Belirli tesisat işlerinde malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı gösterilmesi yöntemi kullanılabilir.

Aşırı düşük açıklaması reddedilirse ne yapılabilir?

İhale sürecinin durumuna göre 4734 sayılı Kanundaki şikâyet ve itirazen şikâyet yolları değerlendirilebilir. Süreler hak kaybına neden olabileceğinden somut ihale özelinde mevzuat ve karar tarihleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Aşırı Düşük Teklif Açıklaması Kısaca Nasıl Hazırlanır?

Özetlemek gerekirse:

1. Sınır değerin altında kalan teklifinize açıklama talebi gelir.

2. İdarenin gönderdiği açıklama istenen iş kalemlerini kontrol edersiniz.

3. Yaklaşık maliyetin %80'lik bölümüne giren sorgulama kalemlerini incelersiniz.

4. Açıklama istenen ve istenmeyen analiz girdilerini ayırırsınız.

5. Metraj ve hesap cetvelinizi hazırlarsınız.

6. İdarenin verdiği analiz formatlarını kullanırsınız.

7. Kamu kurumlarının güncel birim fiyat ve rayiçlerinden yararlanırsınız.

8. Gereken girdiler için üçüncü kişilerden mevzuata uygun fiyat teklifleri alırsınız.

9. Maliyet ve satış tutarı tespit tutanaklarını hazırlatırsınız.

10. İşçilik fiyatının saatlik asgari ücretin altında olmadığını kontrol edersiniz.

11. Analizlerde asgari %10 yüklenici kârı ve genel gider şartını kontrol edersiniz.

12. Analiz toplamlarının teklif fiyatlarını aşmadığını doğrularsınız.

13. Teknik şartname ve analiz formatıyla tam uyumu kontrol edersiniz.

14. Belgeleri süresi içerisinde EKAP üzerinden gönderirsiniz.

KAMA Mühendislik İhale Bilgi Rehberleri

Aşırı düşük teklif açıklaması, kamu yapım ihalelerindeki mali analiz sürecinin yalnızca bir bölümüdür.

Sağlıklı teklif hazırlamak için;

yaklaşık maliyet,

sınır değer,

metraj,

pursantaj,

birim fiyat,

iş deneyimi,

benzer iş,

hakediş

ve sözleşme hükümlerinin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekir.

KAMA Mühendislik Mimarlık İnşaat Taahhüt olarak kamu yapım ihalelerinde karşılaşılan bu teknik kavramları gerçek uygulama mantığıyla açıklayan rehberler hazırlıyoruz.

Sınır Değer Nedir ve Nasıl Hesaplanır?
İlgili rehberimizi inceleyin.

İnşaat Taahhüt Nedir? Taahhüt Süreci Nasıl İşler?
İlgili rehberimizi inceleyin.

Anahtar Teslim İnşaat Taahhüt Nedir?
İlgili rehberimizi inceleyin.

Sıradaki Rehberler:

Yaklaşık Maliyet Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Pursantaj Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Özel Poz ve Birim Fiyat Analizi Nasıl Hazırlanır?

İş Deneyim Belgesi ve İş Bitirme Belgesi Nedir?

Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Nelerdir?

Hakediş Nedir ve Nasıl Hazırlanır?

İhale Yüzdelerinden Yaklaşık Maliyet Nasıl Tahmin Edilir?

İnşaat Taahhüt Hizmetimiz:
kamamuhendislik.com.tr/hizmetler/detay/taahhut-isleri-3639

Gerçek Projelerimiz:
kamamuhendislik.com.tr/projeler